manam maithri

కన్నీ‘ళ్ళొదిలేద్దాం!’

Updated By ManamSat, 10/27/2018 - 05:33

imageపెదవి పలుకలేని, మనసు భరించలేని మాటలే కన్నీళ్ళయి ప్రవహిస్తాయంటారు. కన్నీళ్ళకు రంగులేదు, కానీ వాటికి ఉనికి ఉంది. తరచి చూడాలే కానీ అశ్రువులు రక్తమోడుతుంటాయి. కన్నీళ్ళకు నటించడం రాదు. అయినా సరే, మనం కటువుగా ‘మొసలి కన్నీళ్ళు’ అంటూ ఎద్దేవా చేస్తూనే ఉంటాం. ‘నీకు కాల్లో ముల్లు దిగితే, నాకు కంట్లో ముల్లు దిగుతుంది’ అంటుంది మనసు.... ప్రేమకు, భగ్నప్రేమకు కూడా కన్నీళ్ళే వస్తాయి. ఆనందం అర్ణవమైతే అశ్రుతరంగం పోటెత్తుతుంది. ఎవరికీ చెప్పుకోలేని బాధను మనసు కనుపాపతో మొరపెట్టుకుంటుంది, కనుపాప కరిగి చెక్కిలి మీద చెలియలికట్ట లేని కడలిగా పొంగుతుంది. లోపలి సునామీ బయటికి వెచ్చగా స్రవిస్తుంది. స్వచ్ఛమైన నీటికి రుచి ఉండదని అంటారు, కానీ స్వచ్ఛమైన కన్నీరు ఉప్పగానే ఉంటుంది. మన కన్నీటిని తాగి, జీవించే పరాన్నభుక్కులు ఉన్నంత కాలం కళ్ళు వర్షిస్తూనే ఉంటాయి. దుఃఖభారాన్ని సహించడం మనిషి మానసిక బలానికి సంకేతం. కానీ దుఃఖభారం తీరే వరకు ఏడవడం మనిషి బాధకు పలికే అంతిమ వీడ్కోలు! ఒక్కసారి మనసారా ఏడ్చేసి, కళ్ళు తుడుచుకుంటే, భవిష్యత్తు తన దారిని తానే వెదుక్కుంటుంది. కన్నీళ్ళు భవితవ్యానికి అడ్డంకి కాకూడదు. తనివితీరా ఏడ్చేసి, కన్నీళ్ళకు నీళ్ళొదిలేద్దాం! కాలు తడవకుండా సముద్రాన్ని దాటగలమేమో కానీ, కన్ను తడవకుండా జీవితాన్ని దాటలేమన్న నిజాన్ని గౌరవిస్తూ ఇవాల్టి ‘మైత్రి’ కొన్ని అశ్రుసత్యాల్ని మీతో పంచుకుంటోంది. 
- మీ ‘మైత్రి’

ఎదుటి మనిషి కన్నీళ్ళని తాగి మహదానందం పొందే శాడిస్టుల గురించి మనకు తెలుసు. కానీ ఎదుటి జీవి కన్నీళ్ళని తాగి కడుపు నింపుకునే జీవులు కూడా ఉన్నాయని తెలిస్తే ఒకింత ఆశ్చర్యం కలుగుక మానదు. మొత్తానికి ఎవరో ఒకరి ‘ఆకలి’ తీర్చడమే కన్నీటి లక్ష్యంగా ప్రకృతి నిర్దేశించినట్టు అర్థమవుతోంది. మొసళ్ళు, తాబేళ్ళు, తదితర క్షీరదాల కన్నీళ్ళని సీతాకోకచిలుకలు, చిమటలు ఆహారంగా స్వీకరిస్తాయన్నది తెలిసిన విషయమే. సీతాకోక చిలుకలు, తదితర కీటకాలు తేనెను ఆహారంగా స్వీకరిస్తాయని మనకు తెలుసు. కానీ తేనెలో ఉప్పు ఉండదు కదా, అందుకే అవి ఇలా క్షీరదాల అశ్రువుల నుంచి ఉప్పును గ్రహిస్తాయన్నమాట. అయితే బ్రెజిల్‌లో అమెజాన్ నదికి ఉపనది అయిన సోలిమోస్ నదీ తీరంలో ఒకానొక జాతికి చెందిన చిమట ‘యాంట్ బర్డ్’ అనే చిన్నపిట్ట నిద్రపోతున్నపుడు, దాని కంటిలోకి యాంటెన్నా వంటి తన శరీరభాగాన్ని చొప్పించి, కన్నీటిని ఆహారంగా గ్రహిస్తున్న విషయాన్ని తాజాగా పరిశోధకులు గమనించారు. కానీ సోలిమోస్ నదీజలాల ఉప్పు తీరంలో పోగుపడి ఉండగా, ఆ ప్రత్యేక కీటకం పక్షి కన్నీటినే ఎందుకలా దొంగిలిస్తోందో ఎవరికీ అంతుబట్టని విషయంగా మారింది. బ్రెజిల్‌లోని ‘నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ అమెజానియన్ రీసెర్చ్’ అనే పరిశోధక సంస్థకు చెందిన జీవశాస్త్రవేత్త లియోనార్డో మోరీస్ ఉభయచరాలు, సరీసృపాలకు సంబంధించి అధ్యయనం చేస్తుండగా, ఈ వింతదృశ్యం ఆయన కంటబడింది. 

imageసోలిమోస్ నదీతీరంలోని అటవీప్రాంతంలో రాత్రివేళల్లో ‘జార్గన్ మెకరియా’ అనే జాతికి చెందిన చిమట యాంట్‌బర్డ్ అనే చిన్నపక్షి నిద్రిస్తుండగా, దాని కంట్లోకి యాంటెన్నా లాంటి తన శరీరభాగాన్ని చొప్పించి, అశ్రువుల్ని అపహరించడాన్ని మోరీస్ గమనించారు. ‘ఆ చిమట పక్షి కంటి దగ్గర వాలి, తొండంలాంటి తన శరీరభాగాన్ని పక్షి కంట్లోకి పోనిచ్చి, దాని కన్నీళ్ళను ఆహారంగా గ్రహించడాన్ని చూసి నేను చాలా ఆశ్చర్యపడ్డాను’ అని చెప్పారాయన. ఈ రకమైన కీటకం అమెజాన్ అడవుల్లోనే కనిపిస్తుంది. కానీ ఇలా పక్షి కన్నీళ్లని ఆహారంగా స్వీకరించే దాని గుణం మాత్రం పరిశోధక ప్రపంచానికి అర్థం కానంత కొత్త విషయంగా మారింది. సాధారణంగా వరదలు వచ్చి, తగ్గిన తరువాత ఒడ్డున పోగుపడిన ఒండ్రులో సీతాకోకచిలుకలు, చిమటల వంటి కీటకాలు ఇలా ఉప్పును గ్రహించడం సాధారణ దృశ్యమే. అయితే వర్షాభావం వల్ల ఒండ్రు మట్టి దొరకక ఈ కీటకాలు ఇలా పక్షుల కన్నీళ్ళ మీద ఆధారపడుతున్నాయన్న అభిప్రాయం కూడా వినిపిస్తోంది. అశ్రువుల్లో అల్బుమిన్, గ్లోబులిన్ అనే ప్రోటీన్లు ఉంటాయి. ఈ ప్రోటీన్ల వల్ల ఆ కీటకాలకు సుదీర్ఘకాలం ఎగిరే సామర్థ్యం పెరుగుతుంది. ‘కీటకాలకు ప్రోటీన్లను పొందడానికి సకశేరుకాల శరీరాల నుంచి వెలువడే ద్రవాలు ఉపయుక్తంగా ఉంటాయి’ అని మోరీస్ చెబుతున్నారు. 

అయితే ఇలా కీటకాలు తమ కన్నీటిని దొంగిలించడమన్నది ఆ పక్షుల ఆరోగ్యం మీద ఎలాంటి ప్రభావాన్ని కలిగిimage ఉంటుందనేది ఇంతవరకు శాస్త్రవేత్తలకు అంతుచిక్కడం లేదు. పక్షులు నిద్రిస్తున్న సమయంలోనే, వాటికి ఎలాంటి అసౌకర్యం కలిగించకుండా ఈ కీటకాలు కన్నీళ్ళను దొంగిలిస్తుంటాయి. ఒక్కోసారి పక్షికి నిద్రాభంగం జరిగినప్పుడు తన మీద జరుగుతున్న ఈ నిశ్శబ్ద దోపిడిని గ్రహించి, అవి కీటకాల నుంచి దూరంగా ఎగిరిపోతుంటాయి కూడా! శ్రీలంకలో కూడా ఒక రకం తేనెటీగ ఇలా పక్షుల కన్నీళ్ళను అపహరిస్తున్నట్టు ఇటీవల వెల్లడైంది. వేలాది జాతులకు చెందిన కీటకాల ప్రవర్తనను అధ్యయనం చేస్తే తప్ప, కీటకాల ఈ వింత ప్రవర్తన తాలూకు కారణాలు వెల్లడయ్యే అవకాశం లేదు.

కనుపాపకు నేస్తాలే!
నవ్వినా, ఏడ్చినా కన్నీళ్ళే వస్తాయి అంటారు, కానీ కన్నీళ్లన్నీ ఒక్కటి కాదు. మనిషి కంట్లో మూడురకాల కన్నీళ్ళుంటాయి. కన్నీళ్ళు కేవలం బాధకు చిహ్నం కాదు. అవి మనకు మంచి కంటిచూపును ఇవ్వడానికే ఉద్దేశించినవి. దుమ్ము, ధూళి నుంచి కంటిని కాపాడుతూ, దృష్టిని ఆరోగ్యవంతంగా ఉంచేందుకు ఉద్దేశించిన రక్షణ కవచమే అశ్రువు. అయితే దుఃఖం, సంతోషం వంటి భావోద్వేగాలు, బాధ వల్ల స్రవించే కన్నీళ్ళకు, ఉల్లిపాయను తరిగినపుడు వచ్చే కన్నీళ్ళకు చాలా తేడా ఉంటుంది. ప్రకృతి సహజమైన కారణాల వల్ల వచ్చే అశ్రువుల్లో శరీరం నుంచి విడుదలయ్యే హార్మోన్లు, రసాయనాలు ఉంటాయి. ఏడ్చినపుడు కళ్ళు ఎర్రగా మారి, ఉబ్బుతాయి. అయితే దీని వల్ల కంటిచూపు మీద ఎలాంటి ప్రతికూల ప్రభావమూ ఉండదు. మన కంట్లో ఉండే మూడు రకాల కన్నీళ్ళలో నీరు, చక్కెర, కొవ్వుపదార్థాలు, ప్రోటీన్లు ఉంటాయి. మన కంటిచూపును కాపాడడానికి ఇవన్నీ దోహదపడతాయి. 
బాసల్ టియర్స్: ఇది కంట్లో ఉండే ద్రవం. బాసల్ టియర్స్ కంటిలోని కార్నియాను ఎల్లప్పుడూ తేమగా ఉంచి, దాన్ని పరిరక్షిస్తూ ఉంటుంది. కార్నియాలో ఎలాంటి రక్తకణాలు ఉండవు.  దాని మీద ఏర్పడే ఒక సన్నని పొర ద్వారా కార్నియాకు ఆక్సిజన్ అందుతుంటుంది. మనం కళ్ళు తెరచి ఉన్నప్పుడు కార్నియా ఆక్సిజన్‌ను స్వీకరిస్తుంది. మనం కళ్ళను ఆర్పినప్పుడల్లా పాతపొర నశించి, కొత్త పొర ఏర్పడుతుంది. ఈ పొర కార్నియా ఒరిపిడికి గురికాకుండా, దాని మీద ఎలాంటి దుమ్ము, ధూళి పేరుకు పోకుండా కాపాడుతుంది. కార్నియా మీద ఏర్పడే పొరను ఎప్పటికప్పుడు నశింపజేయడం ద్వారా బాక్టీరియా కంటిలోకి చొచ్చుకు పోకుండా కాపాడడానికి వీలవుతుంది. పైగా ఆ పొరలోని యాంటీ బయాటిక్ ప్రోటీన్ల వల్ల బాక్టీరియా చనిపోతుంది. కనుపాప కదలికల వల్ల రాపిడి ఏర్పడకుండా బాసల్ టియర్స్ కాపాడుతాయి. 

imageరిఫ్లెక్స్ టియర్స్: ఇవి కూడా బాసల్ టియర్స్ వంటివే. కానీ అకస్మాత్తుగా జరిగే పరిణామాలకు కన్ను ప్రతిస్పందించినపుడు ఇవి ఎక్కువగా ఉత్పత్తి అవుతాయి. దుమ్ము లేదా ఇతర పదార్థాలు కంట్లో పడినపుడు రిఫ్లెక్స్ టియర్స్ అసంకల్పితంగా ఉత్పత్తి అవుతాయి. ఉల్లిపాయ తరగడం, కారం కంట్లో పడడం, టియర్ గ్యాస్ తగలడం వంటి సందర్భాల్లో రిఫ్లెక్స్ టియర్స్ బాసల్ టియర్స్‌ని మరింతగా ఉత్పత్తి చేయడం ద్వారా కంటికి అసౌకర్యాన్ని కల్పించే  పదార్థాల్ని వెలుపలికి పంపేస్తాయి. అందుకే ఇలాంటి పదార్థాలు కంట్లో పడినప్పుడు కళ్ళలో ఎక్కువగా నీళ్ళూరుతాయి. 

ఎమోషనల్ టియర్స్: పేరుకు తగ్గట్టు ఈ కన్నీళ్ళు మనిషి భావోద్వేగాలకు సంబంధించినవి. బాధ, కోపం, దుఃఖం, సంతోషం వంటివి కలిగినప్పుడు శారీరకమైన స్రావాలు ఉత్పన్నమై, శ్వాస క్రియకు కూడా ఇబ్బందులు కలుగుతాయి. బాసల్, రిఫ్లెక్స్ కన్నీళ్ళలో ప్రోటీన్లు ఎక్కువగా ఉంటాయి. ఎమోషనల్ కన్నీళ్ళ స్వభావం, నిర్మాణం వీటికి భిన్నమైన రసాయనిక పదార్థాలతో కూడుకుని ఉంటాయి. భావోద్వేగాల తీవ్రతను అనుసరించి శరీరంలోని అనియంత్రిత వ్యవస్థ కుదుపునకు గురవుతుంది. దాంతో కంటి చుట్టూ ఉండే గ్రంథులు ప్రభావితమై కన్నీళ్ళు పుట్టుకొస్తాయి. హార్మోన్లను ఇలా కన్నీళ్ళ రూపంలో వెలుపలికి పంపడం ద్వారా శరీరం భావోద్వేగాల తీవ్రత నుంచి ఉపశమనాన్ని పొందే వీలు కలుగుతుందని ఒక అధ్యయనంలో తేలింది. 

ఎపిఫోరా: ఇది సంభాళించుకోవడానికి వీల్లేకుండా దుఃఖం కట్టలు తెంచుకున్నపుడు స్రవించే కన్నీరు. ఇది రిఫ్లెక్స్ కన్నీరు లేదా ఎమోషనల్ కన్నీరు అయి ఉంటుంది. అయితే రెప్పల్లో కన్నీళ్ళను ఇంకించుకుని, వాటిని నాసికలోకి వదిలే రంధ్రాలు సరిగా పనిచేయక పోతేనే ఎపిఫోరా కన్నీళ్ళు వస్తాయి. ఇది కార్నియా మీద చేరి, కంటి చూపు తాత్కాలికంగా మందగిస్తుంది. ఇది సాధారణంగా శీతల గాలు లు, లేదా వేడి గాడ్పులు కంటికి తగిలినప్పుడు కూడా స్రవిస్తుంది.

అశ్రు రహస్యం.. కన్నీటిబొట్టు సంక్లిష్ట నిర్మాణం
కంటికి కనిపించేదంతా పూర్ణస్వరూపం కాదు, ప్రతి వస్తువూ, ప్రతి జీవి, ప్రతి దేహ మూ, ప్రతి దేహభాగమూ ఒక సంక్లిష్టమైన నిర్మాణమే. రోజ్లిన్ ఫిషర్ అనే ఫోటోగ్రాఫర్‌కు కూడా ఈ విషయం ఆసక్తిని కలిగించింది. ఆమెకు ఒకసారి శస్త్రచికిత్స జరిగినపుడు తన తుంటి ఎముకను తానే ప్రత్యక్షంగా చూశారు. దాంతో ‘మనం చూసేదంతా సంపూర్ణమైన రూపం కాదు, అది కేవలం ఒక సంకేతం మాత్రమే. నా దేహంలోని ఒక్క ఎముకే నాకు ఇంత ఆసక్తిని కలిగిస్తే, ఇతర శరీరభాగాలు ఎలాంటి రహస్యాల్ని తమలో దాచుకుని ఉన్నాయో చూడాలనిపించింది. ఉదాహరణకు మన కన్నీరే తీసుకోండి..., మన అశ్రుబిందువు అంతస్స్వరూపం ఎలా ఉంటుందో చూడాలన్న ఆసక్తి నాకు కలిగింది’ అని రోజ్లిన్ తెలిపారు. 

ఆలోచన కలిగినదే తడవుగా ఆమె తన కన్నీటి చుక్కనొక దాన్ని స్లయిడ్ మీదికి తీసుకుని, దాన్ని ఆరనిచ్చి, మైక్రోస్కోపులో కన్నీటిబొట్టు అంతర్లోకాన్ని చూసే ప్రయత్నం మొదలు పెట్టారు. ‘అలా మైక్రోస్కోపులో అశ్రువును చూసినపుడు నా కంటికి అదొక విహంగ వీక్షణంలా కనిపిం చింది. ఏదో ఒక విమానంలో కూర్చుని కింద ఉన్న నగరాల్ని, గ్రామాల్ని చూసినట్టు అనిపించింది’ అంటూ రోజ్లిన్ తన అనుభవాన్ని వివరించారు. ‘సంతోషం వల్ల కలిగిన కన్నీటిబొట్టు, దుఃఖం వల్ల రాలిన కన్నీటిబొట్టు కన్నా విభిన్నంగా ఉంటుందా?’ అన్న సందేహం కలిగిందామెకు. ఈ ఆలోచనతో ఆమె తన నుంచి, తన వలంటీర్ల నుంచి సేకరించిన దాదాపు వంద కన్నీటిబొట్లను మైక్రోస్కోపు ద్వారా చూస్తూ, ఫోటోలు తీయడం మొదలు పెట్టారు. కొన్ని సంవత్సరాల పాటు ఆమె ఇదే పనిలో గడిపారు. అప్పుడే పుట్టిన పురిటికందు కన్నీటి బొట్టును కూడా రోజ్లిన్ ఫోటో తీశారు. ఈ ప్రాజెక్టుకు ఆమె ‘టోపోగ్రఫీ ఆఫ్ టియర్స్’ అని పేరు పెట్టారు. 

image


సాధారణంగా బాసల్ టియర్స్, రిఫ్లెక్స్ టియర్స్, ఎమోషనల్ టియర్స్ అంటూ కన్నీళ్ళు మూడు రకాలుగా ఉంటాయి. ఒక్కోరకమైన కన్నీటిలో భిన్నమైన ప్రోటీన్లు, రసాయనాల మేళవింపు ఉంటాయి. అయితే వీటిని మైక్రోస్కోప్ కింద పెడితే, ఒకేరకమైన రెండు ఇమోషనల్ కన్నీటిబొట్ల స్వరూపంలో కూడా పలు వ్యత్యాసాలు కనిపించాయని ఆమె చెబుతు న్నారు. ‘మనిషి ప్రాథమికంగా తన భావోద్వేగాల్ని వ్యక్తం చేసేందుకు ఆశ్రయించిన తొలిభాష కన్నీరు. ప్రతి కన్నీటి బొట్టు మానవ ప్రపంచ అనుభవాల్ని దాచుకున్న మహా సముద్రంలా కనిపించింది’ అని అంటున్నారామె. ప్రతి అశ్రువు భావోద్వేగాల మహాసముద్రమేనని రోజ్లిన్ తీసిన ఈ అశ్రుఛాయాచిత్రాలు విశదం చేస్తున్నాయి.



మత్తు నుంచి మహత్తులోకి..

Updated By ManamSun, 10/21/2018 - 06:59
  • జ్ఞానభాండాగారం  

image‘కత్తికి సానరాయి ఎలాంటిదో, మెదడుకు పుస్తకం అలాంటిది’ అని అంటారు ప్రఖ్యాత అమెరికన్ రచయిత జార్జి ఆర్ ఆర్ మార్టిన్. పుస్తకం కన్నా నమ్మదగిన నేస్తం మరొకటి లేదనే సత్యం గురించి అందరికీ తెలుసు. అలాంటి వేనవేల పుస్తకాలకు నెలవైన గ్రంథాలయం అంటే ఒక జ్ఞానభాండాగారమే కదా! అజ్ఞాన సముద్రం విస్తరించిన ఈ ప్రపంచానికి గ్రంథాలయం ఒక దీపస్తంభంలాంటిది. గ్రంథాలయమన్నదే లేకపోతే భవిష్యత్తు తరాలకు జ్ఞానాన్ని పంచి పెట్టే విశ్వవిద్యాలయాలు సైతం కేవలం గోడలు, మేడలుగానే మిగులుతాయి. జ్ఞానాన్వేషణ నశించిన మనిషి పశుత్వంలోకి పలాయనం చిత్తగించక తప్పదు. అలాంటి ఉపద్రవాన్ని ఆపే శక్తి గ్రంథాలయానికే ఉంది. ఇవాల్టి ఆధునిక ప్రపంచంలో స్మార్ట్‌ఫోన్‌లోనే ఎన్నో పుస్తకాల్ని చదివే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, మనసులో ముద్రించుకు పోయే ప్రభావాన్ని చూపేది మాత్రం అక్షరాలా పుస్తకాలే. అరచేతిలో ఉన్న స్మార్ట్‌ఫోన్ కూడా ఇవాళ ఒక గ్రంథాలయమే కావచ్చు. అయితే, కాగితపు వాసనలతో పాటు సారస్వత పరిమళాల్ని వెదజల్లే పుస్తకాలతో నిండిన గ్రంథాలయాలు మానవ నాగరికతను, మేధస్సును తీర్చిదిద్దడంలో ప్రధాన పాత్ర పోషించాయి. అందుకే ఇవాల్టి ‘మైత్రి’ సంప్రదాయ, అత్యాధునిక గ్రంథాలయాలకు సంబంధించిన కొన్ని ఆసక్తికరమైన విషయాలతో మీ ముందుకు వచ్చింది. 

మద్యపానానికి విరుగుడుగా లైబ్రరీ
imageసాయంత్రమైతే చాలు పల్లె మొత్తం చిన్నా పెద్దా తారతమ్యం లేకుండా ‘చుక్కేసి’ చిందేసే గ్రామంగా ధాపర గ్రామానికి రాష్ట్రవ్యాప్త గుర్తింపు ఉండేది. రాజస్థాన్‌లోని భీల్వారా జిల్లాకు  చెందిన కుగ్రామం ధాపర. ఈ పల్లెటూళ్ళో సారా కేవలం సారా కొట్లలోనే కాదు, కిరాణా దుకాణాలు, మొబైల్ రీఛార్జింగ్ దుకాణాల్లో కూడా సులభంగా లభ్యమవుతుందంటే పరిస్థితి ఎంత దారుణంగా ఉందో అర్థం చేసుకోవచ్చు. అయితే ఈ పరిస్థితి నుంచి గ్రామానికి విముక్తి కల్పించే ప్రయత్నాలు ఇటీవల మొదలయ్యాయి. ఈ ప్రయత్నాలకు వేదిక ఒక గ్రంథాలయం కావడం ఆసక్తికరమైన విషయం. మద్యం మత్తు నుంచి గ్రామస్తులకు విముక్తినిచ్చే ఉద్యమానికి సారథులు కూడా చిన్నారులే! ధాపరకు చెందిన లాడోసింగ్‌ను తన గ్రామంలో ప్రజలు ఇలా మద్యానికి బానిసలవడం బాధించింది. ఈ పరిస్థితి ఇలాగే కొనసాగితే చివరికి ఎంతటి దారుణాల్ని చూడాల్సి వస్తుందోనని ఆయన కలవర పడ్డారు. దీంతో ఆయన ‘లోక్ తంత్ర శాల’ లేదా ‘స్కూల్ ఆఫ్ డెమోక్రసీ’ (ఎస్‌ఎఫ్‌డి) అనే ఒక అనియత విద్యా సంస్థను సంప్రదించారు. గ్రామంలోని పరిస్థితిని వారికి వివరించారు. ధాపరలో ఒక గ్రంథాలయాన్ని స్థాపించాల్సిందిగా ఆయన వారిని కోరారు. ఎస్‌ఎఫ్‌డి బడీకా బడియా గ్రామంలో ఉంది. ప్రజాస్వామిక సామాజిక జీవనం దిశగా ఈ విద్యాసంస్థ పిల్లలకు, పెద్దలకు శిక్షణా కార్యక్ర మాలు, ఉపన్యాసాలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల్ని నిర్వహిస్తుంది. 
 

image

ఎస్‌ఎఫ్‌డి బృందం భీల్వారా జిల్లా వ్యాప్తంగా గ్రంథాలయాల్ని నెలకొల్పే ప్రయత్నంలో ఉంది. ఈ ప్రయత్నంలో భాగంగా వారు నిర్వహించిన ఒక సమావేశానికి లాడో సింగ్ హాజరయ్యారు. ‘గ్రామంలో చాలా మంది పింఛన్ల మీద ఆధారపడి జీవిస్తున్నారు. పిల్లలు పదో తరగతితో చదువులు చాలిస్తున్నారు. గ్రామంలో నలభై శాతానికి పైగా ప్రజలు సైన్యం నుంచి ఉద్యోగ విరమణ చేసిన వారే! ప్రతి రాత్రీ అందరూ కలిసి మద్యాన్ని సేవించడమే పనిగా పెట్టు కున్నారు’ అని లాడో సింగ్ ఎస్‌ఎఫ్‌డి వారికి వివరించారు. గ్రామంలోని అక్రమ సారా దుకాణాల్ని మూసి వేయాలం టూ లాడో సింగ్ స్థానిక మహి ళలతో కలిసి చేసిన పోరాటం విఫలమైంది. గ్రామంలో గ్రంథా లయాన్ని స్థాపించాలన్న లాడో సింగ్ ప్రయత్నాన్ని గౌరవించిన ఒక పెద్దమనిషి గ్రంథాలయం కోసం కొంత స్థలాన్ని విరాళంగా ఇచ్చాడు. ఎస్‌ఎఫ్‌డికి చెందిన స్వచ్ఛంద కార్యకర్తలు గ్రంథాలయ ఏర్పాటుకు శ్రమించారు. గ్రంథాలయం వల్ల పిల్లల్లోను, పెద్దల్లోను ఏదైనా చదవడం, కొత్త విషయాల్ని నేర్చుకోవడం అనే విషయాల దిశగా మనసు మళ్ళుతుందని వీరంతా ఆశించారు. 

గ్రంథాలయానికి కబినీ అమిన్ అనే ఆర్టిస్టు తుది మెరుగులు దిద్దారు. అమిన్ గ్రంథాలయ భవనానికి చెందిన గోడల మీద బొమ్మలు వేస్తున్నపుడు పిల్లలు పెద్దలు అక్కడ గుమికూడి ఆ బొమ్మల్ని ఆసక్తిగా తిలకించారు. పిల్లలైతే మరింత ఉత్సాహం తో మరిన్ని పక్షుల్ని, మేకల్ని చిత్రించాలని కోరారు. ఎస్‌ఎఫ్‌డికి చెందిన కార్యకర్తలు గ్రామస్తుల్లో పరివర్తన తీసుకురావడం కోసం వారితో గంటల తరబడి మాట్లాడడం మొదలు పెట్టారు. ‘రోజులు గడిచే కొద్దీ ప్రజలు ఈ గ్రంథాలయంలోను, దీని పరిసరా ల్లోను ఎక్కువ సమయాన్ని గడపడాన్ని మేము గమనించాం. మద్యాన్ని సేవించడాన్ని ఇంటికే పరిమితం చేశారు. అన్ని వయసుల వారు గ్రంథాలయంలో కలుసుకోవడం మొదలు పెట్టారు’ అని చెప్పారు ఎస్‌ఎఫ్‌డికి చెందిన అతిథి మనోహర్. ఈ గ్రంథాలయానికి జుబాన్, కథ, తూలిక, చిల్డ్రెన్స్ బుక్ ట్రస్ట్ వంటి సంస్థలు పుస్తకాల్ని తక్కువ ధరకే ఇచ్చి తమ తోడ్పాటును అందించాయి.

నడిచే పుస్తకాలు
మానవ అనుభవాలే జ్ఞానసంపదగా ‘హ్యూమన్ లైబ్రరీ’

imageఅనుభవం కన్నా పెద్ద గురువు లేడు. జీవితానుభవం అందించే జ్ఞానం కన్నా గొప్ప మార్గదర్శి లేడు. పుస్తకాల్లోని జ్ఞానం జీవితంలోకి అనూదితం కాకపోతే ఎన్ని పుస్తకాలైనా నిష్ఫలమే అవుతాయి.  పుస్తకాల స్థానంలో మనిషి నిలబడి తన అనుభవాన్ని, దృక్పథాన్ని మరో మనిషితో ప్రత్యక్షంగా పంచుకునే సరికొత్త గ్రంథాలయమే ‘హ్యూమన్ లైబ్రరీ’ . పుస్తకాల్లోని కథల స్థానంలో ప్రత్యక్ష అనుభవాల్ని మనం ఇక్కడ తెలుసు కోవచ్చు. ఇలాంటి సరికొత్త ప్రయత్నానికి మన హైదరాబాద్ నగరం వేదిక కావడం సంతోషించదగిన విషయం.
 
హైదరాబాద్‌కు చెందిన కొందరు విద్యార్థులు నగరంలో ‘హ్యూమన్ లైబ్రరీ’ని ప్రారంభించారు. సమాజంలోని భిన్న సమూహాల స్వీయ కథనా ల్ని వినిపించడం ద్వారా సామాజిక మార్పునకు కృషి చేయడమే హ్యూమ న్ లైబ్రరీ imageఉద్దేశం. ఈ విలక్షణ భావనకు పునాదులు మాత్రం డెన్మార్క్‌లో ఉన్నాయి. డెన్మార్క్ రాజధాని కోపెన్‌హాగెన్‌కు చెందిన రోనీ అబెర్గల్ తన సోదరులు, స్నేహితులతో కలిసి ప్రారంభించిన ప్రయత్నమే హ్యూమన్ లైబ్రరీకి అంకురార్పణ చేసింది. హింసోన్మాదాన్ని తుడిచిపెట్టేందుకు వాళ్ళు హ్యూమన్ లైబ్రరీ అనే ఆలోచనను ఆశ్రయించారు. అక్షర రూపంలోని సాహిత్యం కంటే ప్రతిభావంతమైన సామాజిక చైతన్యాన్ని ఆశించి హ్యూమన్ లైబ్రరీని ప్రారంభించారు. వ్యక్తులు ప్రత్యక్షంగా తమ అనుభ వాల్ని, దృక్పథాల్ని, అభిప్రాయాల్ని పరస్ఫరం పంచుకోవడం ద్వారా సమాజంలో పాతుకుపోయిన పడికట్టు, ఛాందసవాద భావజాలాన్ని తుడిచి పెట్టవచ్చునని వారు నమ్మారు. కోపెన్‌హాగెన్‌లో 2000వ సంవత్స రంలో మొట్టమొదటి సారిగా హ్యూమన్‌లైబ్రరీ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిం చారు. ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొనే వ్యక్తుల్ని పుస్తకాలుగా సంబోధిస్తారు. తొలి హ్యూమన్ లైబ్రరీ కార్యక్రమంలో యాభై ‘పుస్తకాలు’ పాల్గొన్నారు. అప్పటి నుంచి ఇప్పటి దాకా 70 దేశాలకు హ్యూమన్‌లైబ్రరీ విస్తరించింది. ఆస్ట్రేలియాలో శాశ్వత భవనాల్లో హ్యూమన్‌లైబ్రరీని స్థాపించే దిశగా ప్రయత్నాలు మొదలయ్యాయి. హైదరాబాద్ నగరంలో నవంబర్ 2016న మొదటి హ్యూమన్‌లైబ్రరీ సమావేశం జరిగింది. భారతదేశంలో ఇదే మొట్టమొదటి హ్యూమన్ లైబ్రరీ. వ్యక్తుల మధ్య సాధారణంగా ఉండే అపోహలు, దురభిప్రాయాల్ని తొలగించుకుని, సఖ్య తతో కూడిన సామాజిక జీవనానికి హ్యూమన్ లైబ్రరీ తలుపులు తెరుస్తుం ది. జీవితానికి, జ్ఞానానికి సంబంధించిన అనేకానేక అంశాల్ని ఎన్నుకుని, ఆయా అంశాలతో సంబంధం కలిగిన పుస్తకాల్ని (మనుషుల్ని) ఈ హ్యూమన్ లైబ్రరీ పాఠకులకు పరిచయం చేస్తుంది. హ్యూమన్ లైబ్రరీలో పుస్తకంగా మారి, అనుభవాల్ని పంచుకోవాలనుకున్న వారు ‘డబ్ల్యుడబ్ల్యు డబ్యు హ్యూమన్‌లైబ్రరీహైదరాబాద్ డాట్‌కామ్’లో తమ పేరును నమోదు చేసుకోవచ్చు. 

సమాజంలో తరతరాలు కొన్ని అభిప్రాయాలు పాతుకుపోయి ఉంటాయి. వాటిని గుడ్డిగా అనుసరించడం ద్వారా సంఘర్షణలు తలెత్తు తాయి. సమకాలీన సమాజిక పరిణామాల్ని అర్థం చేసుకుని, తదనుగుణం గా మన భావజాలాన్ని ఎప్పటికప్పుడు సంస్కరించుకోవడమన్నది చాలా అవసరం. ఉదాహరణకు స్వలింగసంపర్కుల గురించి భారతీయ సమా జంలో పాతుకుపోయిన సంప్రదాయ భావజాలాన్నే తీసుకుందాం. ఒక స్వలింగ సంపర్కుని మనోభిప్రాయాల్ని ప్రత్యక్షంగా విన్నపుడు మనలో అలాంటి వారి పట్ల సానుకూల భావనలు చిగురించే అవకాశం ఉంటుంది. సమాజం అంటే సామూహిక సహజీవనం. ఆ సహజీవనం మరింతగా పరిఢవిల్లాలంటే అనుభవాలు, అభిప్రాయాల్ని పరస్ఫరం పంచుకోవాలి, గౌరవించుకోవాలి. ఆరోగ్యకరమైన సామాజిక జీవితానికి అక్షరాభ్యాసం చేయించే ‘హ్యూమన్ లైబ్రరీ’ లాంటి ప్రయత్నాలు అభినందనీయం.

మాట్లాడే పుస్తకాలు
imageపుస్తకాన్ని జ్ఞానదీపికలుగా గౌరవిస్తాం. అజ్ఞానపు చీకట్లని తొలగించి, దారి చూపే నేస్తం పుస్తకం. ఆధునిక సాంకేతిక ప్రగతి కాగితమ్మీద అచ్చొత్తించిన పుస్తకాల రూపాన్ని మార్చేసింది. రూపమైతే మారింది కానీ, పుస్తకం ప్రయోజనం మాత్రం అజరామరం. ఎలక్ట్రానిక్ బుక్స్, ఆడియో బుక్స్‌గా పుస్తకాలు రూపాంతరం చెందాయి. అయితే అందరికీ అరచేతిలో నేస్తమైన పుస్తకం అంధులకు మాత్రం కొంత గహనంగానే మారింది. ఈ కొరతను నివారించేందుకు ఆడియో బుక్స్ చాలా ఉపయుక్తంగా ఉన్నాయి. భారతదేశంలో స్మార్ట్‌ఫోన్ల ద్వారా ఆడియోబుక్స్‌ని చదివి, ఆనందిస్తున్న వారి సంఖ్య పెరిగిపోయింది. అయితే దృష్టిలోపాలతో బాధపడుతున్న వారికి, అంధులకు ఈ ఆడియో బుక్స్ ఒక కొత్త ప్రపంచాన్ని పరిచయం చేశాయంటే అతిశయోక్తి కాదు.
 
అంధుల కోసం ప్రత్యేకంగా రూపొందించే బ్రెయిలీ పుస్తకాల పరిమాణం పెద్దదిగా ఉంటుంది. వాటితో పోల్చితేimage ఆడియోబుక్స్ అంత బరువైనవేమీ కావు. కేవలం అంధుల కోసమే కాదు, వయోభారం వల్ల కంటిచూపు మసకబారిన వ్యక్తులకు కూడా ఈ ఆడియోబుక్స్ ఎంతో ఉపయోగకరంగా ఉంటున్నాయి. తమ అవసరాలకు చాలినంతగా బ్రెయిలీ పుస్తకాలు అందుబాటులో లేకపోవడం లేదా ఇతర సాధారణ పుస్తకాల్ని చదివిపెట్టేందుకు వేరే వ్యక్తుల మీద ఆధారపడాల్సిన అవసరం తలెత్తడం వంటి ఇబ్బందుల నుంచి అంధ విద్యార్థులకు ఈ ఆడియో పుస్తకాలు విముక్తిని కల్పిస్తున్నాయి. ఆడియో పుస్తకాలతో పాటు ‘టెక్ట్స్ టు స్పీచ్’ సాఫ్ట్‌వేర్ వంటి సాంకేతిక సౌలభ్యం ద్వారా వేలాది పుస్తకాల్ని ఆడియో ఫార్మాట్‌లోకి మార్చడం జరిగింది. ఈ మాట్లాడే పుస్తకాల ప్రామాణికతను డిజిటల్ యాక్సిసిబుల్ ఇన్‌ఫర్మేషన్ సిస్టమ్ (డైసీ) నిర్ధారిస్తుంది. ఒక ప్రచురణకు సంబంధించిన అన్ని సాంకేతిక మాధ్యమాల్లోను పుస్తకాన్ని అందుబాటులోకి తెచ్చేందుకు డైసీ తోడ్పడుతుంది. భారతదేశం భిన్న సంస్కృతులకే కాదు, విభిన్నమైన భాషలకు కూడా నెలవు. దేశంలో దృష్టికి సంబంధించిన సమస్యలతో బాధపడుతున్న ఐదు మిలియన్ల మంది 22 భాషల్ని మాట్లాడుతున్నారు.

 ఇలాంటి పరిస్థితిలో వారందరికీ ఉపయోగపడేలా ఆడియో, తదితర సాంకేతిక మాధ్యమాల్లోకి పుస్తకాల్ని రూపాంతరీకరించడమన్నది పెనుసవాలు. ఉన్నత ప్రమాణాల్లో ఆడియో పుస్తకాల్ని రూపొందించేందుకు అవసరమైన వనరులు, విధాన నిర్ణయాలు భారతదేశంలో చాలా తక్కువగానే ఉన్నాయి. అందుకే ఇలాంటి సవాళ్ళను ఎదుర్కొనే దిశగా ‘సుగమ్య పుస్తకాలయ’ పేరిట ఒక ఆన్‌లైన్ జాతీయ గ్రంథాలయమొకటి తాజాగా ప్రారంభమైంది. భారత ప్రభుత్వం, డైసీ ఫోరమ్ ఆఫ్ ఇండియా వారు సంయుక్తంగా ఈ ఆన్‌లైన్ గ్రంథాలయాన్ని స్థాపించారు. దేశవ్యాప్తంగా గ్రంథాలయాల్లో లభ్యమవుతున్న పుస్తకాలతో పాటు, బుక్‌షేర్, యాక్సిసిబుల్ బుక్స్ కంజార్టియం వంటి అంతర్జాతీయ ప్రచురణ సంస్థల సహకారంతో సాధ్యమైనన్ని ఎక్కువ పుస్తకాల్ని దృష్టిలోపంతో బాధపడుతున్న వారికి ఈ ఆన్‌లైన్ గ్రంథాలయంలో అందుబాటులో ఉంచారు. అనేకానేక అంశాలు, భాషలకు సంబంధించిన వేలాది పుస్తకాలు ఈ గ్రంథాలయంలో ఉన్నాయి. దృష్టిలోపంతో బాధపడుతున్న వారు ఒక్క క్లిక్‌తో ఈ ఆన్‌లైన్ లైబ్రరీలో తమ పేరును నమోదు చేసుకుని, ఉచితంగా తమకు అవసరమైన పుస్తకాన్ని పొందవచ్చు. 



దసరావణీయం

Updated By ManamFri, 10/12/2018 - 23:59

‘చెడు మీద మంచి’ సాధించిన గెలుపును పురస్కరించుకుని మన దేశంలో చాలా పండుగలు జరుగుతుంటాయి. నిజానికి ఏది మంచి, ఏది చెడు అన్నది దేశకాలపరిస్థితుల్ని బట్టి మారిపోతూ ఉంటుంది. చరిత్ర సత్యాన్నే బోధించనక్కర్లేదు. అది కొన్ని పరిస్థితుల్లో బలవంతుల పెరటి మొక్కగా ఉంటుంది. మరికొన్ని సందర్భాల్లో బలహీనుల పాలిటి పాదరసంగానూ ఉంటుంది. పాదరసం నేల మీద ఒలికితే మళ్ళీ చేతిలోకి తీసుకోవడం కష్టం కదా! అలాగే కొన్ని సత్యాలు కాలగర్భంలో కలిసిపోతే, వాటిని నిరూపించుకునే సాక్ష్యాల్లేకుండా బలహీనులు చరిత్రహీనులుగా మిగిలిపోతుంటారు. స్థల, కాల ప్రభావాల వల్ల మంచి కూడా చెడుగా ముద్ర వేయించుకునే సత్యాల్ని, అర్థసత్యాల్ని బద్ధలు కొట్టాల్సిన సమయం కూడా వస్తుంది. అది కూడా చరిత్రే! దసరా చుట్టూ ఎన్నో అర్థాలు, అపార్థాలు ఇవాళ్రేపు వినిపిస్తూనే ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా ‘రావణ దహనానికి’ సంబంధించి భిన్నవాదనలు వినిపిస్తున్న నేపథ్యంలో కొన్ని దసరా విశేషాలతో ఇవాల్టి ‘మైత్రి’ మిమ్మల్ని పలకరిస్తోంది. 
- మీ ‘మైత్రి’
 

ఆసియాలోనే అతిపెద్ద దిష్టిబొమ్మల బజారు తితార్‌పూర్
imageదేశ రాజధాని ఢిల్లీకి సమీపంలో తితార్‌పూర్ అనే గ్రామం ఉంది. దసరా రోజుల్లో ఈ గ్రామంలో సందడే సందడి. ముఖ్యంగా ఈ గ్రామం ఆసియాలోనే అతిపెద్ద దిష్టిబొమ్మల మార్కెట్‌గా గుర్తింపు తెచ్చుకుంది. ఇక్కడ దసరా రోజున రావణ దహనం కోసం ఉపయోగించే రావణుడి దిష్టిబొమ్మల్ని తయారు చేస్తుంటారు. గ్రామంలో మీరు ఎక్కడికి వెళ్ళినా వెదురుతో తయారు చేసిన భారీ రావణుడి తల, ఇతర శరీర భాగాలు, అతని సోదరుల దిష్టిబొమ్మలు మీకు దర్శనమిస్తాయి. ఈ కళలో ఆరితేరిన తితార్‌పూర్ గ్రామస్తుల్ని ముద్దుగా ‘రావణ్‌వాలా’లు అని పిలుస్తుంటారు. ఇక్కడ రెండు అడుగుల నుంచి యాభై అడుగుల ఎత్తు వరకు ఉన్న రావణుడి దిష్టిబొమ్మల్ని తయారు చేస్తారు. రావణుడి దిష్టిబొమ్మ ఖరీదు 35వేల రూపాయల వరకు ఉంటుంది. ఏ రంగులో కావాలంటే ఆ రంగులో దిష్టిబొమ్మల్ని తయారు చేస్తారు. ఇక్కడ తయారు చేసిన దిష్టిబొమ్మలు విదేశాలకు కూడా ఎగుమతి అవుతుంటాయి. దిష్టిబొమ్మకు కట్టే బట్టల్ని కూడా మనమే ఎంచుకోవచ్చు. తాజాగా బాహుబలి గెటప్‌లో కూడా రావణుడి దిష్టిబొమ్మల్ని తయారు చేయాలంటూ ఇక్కడి కళాకారులకు ఆర్డర్లు వస్తున్నాయి. కానీ అది రావణుడిని అవమానించడమే అవుతుందంటూ ఈ కళాకారులు అలాంటి కోరికల్ని తిరస్కరిస్తుంటారు. తగలబెట్టడానికి తీసుకువెళ్ళే దిష్టిబొమ్మలే కదా అనే న్యూనతా భావం ఎంత మాత్రం లేదు ఈ కళాకారులకి. తాము తయారు చేసే రావణుడి దిష్టిబొమ్మల మీద, రావణుడి మీద తితార్‌పూర్ కళాకారులకు ఎనలేని గౌరవం ఉంది. 

రావణుడు, మేఘనాథుడు, కుంభకర్ణుడు లాంటి పాత్రల్ని ఇక్కడ దిష్టిబొమ్మలుగా తయారు చేస్తుంటారు. తాము మనసు లగ్నం చేసి రూపొందించే ఈ కళాఖండాలన్నీ అగ్నికి ఆహుతవడం తమను బాధిస్తుందని వారంటారు. ప్రపంచానికంతటికీ రావణుడు రాక్షసుడే కావచ్చు, కానీ తమకు మాత్రం ఆయన జీవనోపాధిని ఇచ్చాడని వారు ప్రేమగా చెప్పుకుంటారు. తాము దిష్టిబొమ్మల్ని తయారు చేయడానికి వెదురును ఉపయోగిస్తామని, వెదురు మీద కాగితాల్ని అతికిస్తామని వాళ్ళు చెప్పారు. అయితే వర్షాలు కురిస్తే, తాము అతికించిన కాగితాలు పాడై పోయి, తమకు నష్టం వాటిల్లుతుందని తితార్‌పూర్ గ్రామస్తులు భయపడుతుంటారు. రావణుడిని దైవంగానే వీరు భావిస్తారు. అన్నార్తుల ఆకలి తీర్చడమే భగవంతుని ప్రథమ కర్తవ్యం. ఆ పనిలో నూటికి నూరుపాళ్ళు తన విధిని నిర్వర్తిస్తున్న రావణుడు దేవుడే మరి!
 

image

స్త్రీవేదనను అర్థం చేసుకున్న రావణేశన్
రామాయణం అంటే రామునికి, రావణునికి మధ్య జరిగిన యుద్ధం. అంతేనా?! యుద్ధం.., పురుషులు ధైర్యంగా, మురిపెంగా చెప్పుకునే విషయం. చరిత్రలో ఎన్ని యుద్ధాల గురించి మాట్లాడుకున్నా అవన్నీ మగవాళ్ళు తమ గొప్పతనం గురించి చెప్పుకున్న మాటలే అయి ఉంటాయి. ప్రాణాలకు వెరువకుండా కత్తికి ఎదురొడ్డే మగతనాన్ని కీర్తించే యుద్ధ కథనాల వెనుక కోటానుకోట్ల ఆర్తనాదాలు దాగి ఉంటాయి. అవి కత్తిగాటుకు గురైన సైనికులవి కావు, భర్తల రూపంలో, తండ్రుల రూపంలో, సోదరుల రూపంలో పురుషులు తమ కుటుంబాల్ని, కుటుంబ సభ్యుల సంక్షేమాన్ని మరచిపోతే, తమ వారి కోసం స్త్రీలు గొంతెత్తకుండానే చెవులు చిల్లులు పడేలా చేసిన ఆర్తనాదాలవి. ఆ ఆర్తనాదాల్ని పట్టించుకోని చరిత్ర, సమాజం యుద్ధాల్ని గొప్ప సాహసకృత్యాలుగా కీర్తిస్తుంటాయి. కానీ శ్రీలంకకు చెందిన మౌనగురు మాత్రం ఆ ఆర్తనాదాల్ని విన్నారు. ఏ ఐతిహాసిక యుద్ధం ద్వారా శ్రీలంక, భారతదేశాలు ముడిపడ్డాయో, ఆ రామాయణ యుద్ధంలో ‘ప్రతినా యకుని’ పాత్ర పోషించిన రావణుడు కూడా శ్రీలంక మహిళల యుద్ధ గాయాల్ని అనుభూతించేంతగా మౌనగురు తన కలానికి యాభై ఏళ్ళుగా పదును పెడుతూనే ఉన్నారు. 

image
శ్రీలంక నాటకరంగమ్మీద తనదైన ముద్ర వేసిన ప్రఖ్యాత రచయిత, నటుడు, నాటక ప్రయోక్త ప్రొఫెసర్ ఎన్. మౌనగురు బట్టికలోవాలో జన్మించారు. ఇప్పుడాయనకు 73 ఏళ్ళు. ఆయన తన 22వ సంవత్సరంలో ‘రావణేశన్’ అనే నాటకాన్ని రచించారు. మన దేశంలో అయితే రాముడు ‘నాయకుడు’. కానీ మౌనగురుకు మాత్రం రావణుడే ‘హీరో’! మౌనగురు తన ‘రావణేశన్’ను శ్రీలంకలో ఇప్పటికే 2000 సార్లు ప్రదర్శించారు. విమర్శల్ని ఎదుర్కొన్నారు. రావణుని కాలం నుంచి వేలు పిళ్ళై ప్రభాకరన్, రాజపక్షేల కాలం వరకు అందరూ అన్ని కథల్ని మగవారి దృక్కోణం నుంచే చెప్పారంటారు మౌనగురు. శ్రీలంక అంతర్యుద్ధం సమయంలో ఆయన తన రావణేశన్‌ను ప్రదర్శించారు. తాను కూడా మొదట రావణేశన్‌ను పురుష ప్రాధాన్యం కలిగిన నాటకంగానే రచించానని మౌనగురు తెలిపారు. తాను రావణేశన్‌లో మండోదరి పాత్రను భర్త యుద్ధోన్మాదాన్ని నివారించలేక రాజీపడే భార్యగానే చిత్రించానని ఆయన అన్నారు. అయితే తన భార్య చిత్రలేఖ స్త్రీవాది అని చెబుతూ, తాను మండోదరి పాత్రను నిస్సహాయంగా రోదించే సాధారణ స్త్రీ పాత్రగా మలచడాన్ని ఆమె తప్పుబట్టారని తెలిపారు. యుద్ధాన్ని వారించడం, యుద్ధంలో వెనకడుగు వేయడం తప్పుకాదని చిత్రలేఖ అంటారు. మండోదరి స్థానంలో ఏ మహిళ ఉన్నా, ఏం చెబు తుందో, దాన్నే రావణేశన్ నాటకంలో మండోదరి పాత్ర చేత చెప్పించాలని ఆమె సల హా ఇచ్చిందంటూ మౌనగురు తన భార్యకు కితాబునిచ్చారు. భార్య సలహా మేరకు తాను నాటకం స్క్రిప్ట్‌ను మార్చానని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఫలితంగా తన నాటకంలో రావణుని యుద్ధకాంక్షతో పాటు, మండోదరి యుద్ధ వ్యతిరేకత కూడా సమానంగా ప్రతిబింబించాయని ఆయన చెప్పారు. నాటకంలో రావణుడు, మండోదరి పాత్రల్ని సమకాలీన పరిస్థితుల్ని ప్రతిబింబించేలా మలిచారు మౌనగురు. తన అభిమాన ‘నాయకుడై’న రావణుడి పాత్రను యుద్ధం వల్ల మహిళలకు జరిగే నష్టాల్ని అర్థం చేసుకునే పాత్రగా మలిచారు ఆయన. పౌరాణిక పాత్రల్ని సమకాలీన అవగాహనతో పునర్నిర్వ చించే ప్రయత్నం బహుదా ప్రశంసనీయం. అందుకే ఉత్తర, దక్షిణ శ్రీలంకల్లో రావణేశన్ నాటకం ఎంతో ఆదరణను పొందింది. 
- కల్కి

రావణపూజ
మనదేశంలో రామాలయాలకు కొదవే లేదు. రామకథని వినని వారూ లేరు. అన్ని కథల్లోనూ రాముడే దేవుడు,image రావణుడు రాక్ష సుడు. అందరికీ ఆయనంటే ద్వేషం. అందుకే రావణుడిని దహించి, వేడుక చేసుకుంటారు. దసరా నాడు రావణుడిని దహించడమన్నది మామూలుగా దేశమంతటా కనిపించే అంశం. కానీ మన దేశంలో కొన్ని చోట్ల దసరా నాడు రావణుడిని పూజించే ఆచారం కూడా ఉంది. 

మందాసుర్
మధ్యప్రదేశ్‌లోని మందాసుర్‌లో రావణుడిని పూజిస్తారు. రావణుడి భార్య మండోదరి జన్మస్థలి మందాసుర్. అందుకే ఈ ప్రదేశానికి ఆ పేరు వచ్చింది. మందాసుర్ రావణుడి అత్తగారిల్లు కాబ ట్టి, ఇక్కడ దసరా నాడు రావణ దహనం జరగదు. ఆ రోజు ఆయన ఇక్కడ పూజలందుకుంటాడు. 

బిశ్రాఖ్
ఉత్తర్‌ప్రదేశ్‌లోని బిశ్రాఖ్ గ్రామంలో కూడా రావణుడిని పూజిస్తారు. రావణుని తల్లి ఆ గ్రామం లోనే జన్మించినట్టు స్థలపురా ణాలు చెబుతున్నాయి. రావణుడి తండ్రి విశ్రావసు జ్ఞాపకార్థం ఈ గ్రామా నికి బిశ్రాఖ్ అనే పేరొచ్చింది.

జస్వంత్ నగర్
విజయదశమిరోజున ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని జస్వంత్ నగర్‌లో రావణుడిని పూజిస్తారు.  జస్వంత్ నగర్‌లో విజయదశమి రోజున ఆయనను పూజించి, పదమూడో రోజున రావణుడి దిష్టిబొమ్మను ముక్క లుగా విరగ్గొట్టి, అవశేషాల్ని యమునా నదిలో నిమ జ్జనం చేస్తారు.
 
అమరావతి
మహారాష్ట్రలోని అమరావతిలో గిరిజనులు రావణుడిని తమ పూర్వీ కునిగా ఆరాధిస్తారు. దసరా రోజున ఆయనను పూజిస్తారు.
 
కాంగ్రా
హిమాచల్‌ప్రదేశ్ లోని కాంగ్రాలో రావణుడిని పూజిస్తారు. పరమశివుడు రావణబ్రహ్మకు ఇక్కడే మోక్షాన్ని ప్రసాదించినట్టుగా స్థలపురాణాలు చెబుతున్నాయి. అందుకే ఇక్కడ రావణ దహనమన్నది జరగదు. 

బస్తర్ దసరాకు కేంద్రమైన ‘పూరీ రథం’
దసరా అంటే చెడు మీద మంచి సాధించిన విజయం. ఈ విజయాన్ని విజయదశమి రోజున అంగరంగ వైభవంగా జరుపుకుంటాం. దసరా పండుగ అంటే పదిరోజుల పాటు జరుపుకునే వేడుక అని మాత్రమే మనకు తెలుసు. అయితే ఛత్తీస్‌గఢ్‌లోని బస్తర్‌లో మాత్రం దసరాను 75 రోజుల పాటు నిర్విరామంగా జరుపుకుంటారు.
 
క్షుద్రదేవతా పూజలు, వారి మార్మికశక్తులు, నృత్యాలు, పాటలు, గిరిజన కళాకృ తులు... వెరసి బస్తర్ దసరా. ఇక్కడ జరిగే దసరాకి, దేశమంతటా జరిగే దసరాకి ఒక తేడా ఉంది. ఇక్కడి నవరాత్రులకి నేపథ్యం ఒక గిరిజన రాజుకు సంబం ధించిన కథతో ముడిపడి ఉంటుంది. బస్తర్ దసరా లేదా జగదల్పూర్ దసరా అనే ఈ విలక్షణ వేడుక 13 శతాబ్దానికి చెందింది. ఆ కాలంలో ఇప్పటి జగదల్పూర్‌కు ఉత్తరంగా బడేదొంగార్ అనే రాజ్యం ఉండేది. ఒకప్పటి కాక తీయ సామ్రాజ్యానికి ఈ బడేదొంగార్ రాజధానిగా ఉండేదంటారు. బస్తర్ రాజు పురుషోత్తమదేవ్ పూరీ జగన్నా థునికి అపరభక్తుడు. తన రాజ్య వైభవాన్ని ప్రదర్శిస్తూ పురుషోత్తమ దేవ్ ఒకసారి తన మంత్రులు, సేనానులు, బంధు మిత్ర సపరివారంగా బంగారం, తదితర కానుకల్ని తీసుకుని పూరీ జగన్నాథుడిని దర్శించడానికి కాలినడకన ప్రయాణం మొదలుపెట్టాడు. పూరీకి చేరి, ఆలయానికి కానుకల్ని సమర్పించాడు. 

పురుషోత్తముని భక్తికి సంతృప్తి చెందిన జగన్నాథుడు ఆ రాత్రి ఆలయ పూజారికి కలలో కనిపించి, పురుషోత్తమునికి ఒక రథాన్ని కానుకగా ఇచ్చి, అతనిని ‘రథపతి’గా ప్రకటిం చాలని ఆదేశించాడు. పూరీ రథయాత్రకు ఉపయోగించే రథా న్నే ఇవ్వాలన్న భగవంతుని ఆదేశాన్ని ఆ పూజారి పురుషోత్త మునికి చెప్పి, ఆయనను రథపతిగా ప్రకటించి, రథాన్ని బహూకరించాడు. ఆ రథం చాలా పెద్దది. దానికి పదహారు చక్రాలున్నాయి. ఆ మహారథాన్ని తీసుకుని ప్రయాణం చేయ డం చాలా కష్టమైంది. సంవత్సరాల తరబడి ప్రయాణం చేసి, ఆ రథాన్ని బడేదొంగార్‌కు తీసుకు వచ్చాడు రాజు. తరువాత ఆ మహారథాన్ని ఎనిమిది చక్రాలతో ఒకటి, నాలుగు చక్రాలతో మరొకటిగా విడగొట్టి ఆ రెండు రథాల్ని జగదల్పూర్‌లో ఉంచా రు. మరొక నాలుగు చక్రాల రథాన్ని అలాగే వదిలేశారు. తరు వాతి కాలంలో బస్తర్ రాజ్య సరిహద్దులు మారిపోయాయి. రాజధానిని జగదల్పూర్‌కు మార్చారు. పదిహేడవ శతాబ్ద కాలానికి చెందిన దళపతి దేవుడనే రాజు బస్తర్ దసరాను జగద  ల్పూర్‌లో ప్రారంభించాడు.

ఆ వేడుకల్లో స్థానిక గిరిజన తెగలు కూడా పాలు పంచుకునేలా రాజు వారిని ఆహ్వానించాడు. అప్పటి నుంచి దంతేశ్వరీ దేవితోపాటు, పలు గిరిజన దేవతల్ని కూడా దసరా సందర్భంగా పూజించడం ఆనవాయితీ అయింది. బస్తర్ దసరా జూలై నెలలో మొదలై అక్టోబరు నెల వరకు కొనసాగు తుంది. ఈ వేడుకలో అలనాటి పూరీ జగన్నాథ రథం ప్రముఖ పాత్ర వహిస్తుంది. దసరా ఉత్స వాల్లో దశల వారీగా పలు పూజల్ని నిర్వహించి, పలు ఆచారాల్ని, సంప్రదా యాల్ని పాటిస్తారు. దంతెవాడ నుంచి ఉత్సవం ప్రారంభమ వుతుంది. దసరా కోసం పలు ప్రాంతాల నుంచి గిరిజనులు జగదల్పూర్‌కు వస్తారు. బస్తర్ రాజమహలు ముందు గిరిజ నులు తమ కళాకృతుల్ని, శిల్పా ల్ని ప్రదర్శిస్తారు. నగరమంతా గిరిజనుల ఆటపాటలతో మార్మోగిపోతుంది.‘మహువా’, ‘సల్ఫి’ అనే స్థానిక మద్యం ప్రవహిస్తుంది. ఈ ఉత్సవా లు బస్తర్ రాజు ఆధ్వర్యంలో జరుగుతాయి.



మహా పాఠకుడు

Updated By ManamSat, 09/29/2018 - 04:38

మీకు మీరే ఇచ్చేస్తే తప్ప మీ ఆత్మగౌరవాన్ని ఎవ్వరూ హరించలేరన్న వాక్యం యావద్భారత దేశాన్ని ఒక్కత్రాటి మీద నడిపించిన ధైర్యవచనం. ఆ వాక్యానికి ప్రాణం పోసిన మహనీయుడు గాంధీజీ. సత్యం, అహింస అనే పదాలే కాదు, నిరాడంబరత, సత్యవాక్కు, కార్యదీక్ష, నిస్వార్థం, అంకితభావం లాంటి అనేకానేక పదాలన్నింటికీ ఆయన సజీవ నిఘంటువు. రానున్న మంగళవారం గాంధీ జయంతిని పురస్కరించుకుని, ఆయన జీవితానికి సంబంధించిన కొన్ని ఆసక్తికరమైన విషయాల్ని ఇవాల్టి ‘మైత్రి’ మీతో పంచుకుంటోంది. - మీ ‘మైత్రి’

నేను ఇవాళ మీకొక తాయత్తునిస్తాను. మిమ్మల్ని స్వార్థం ఆవహించేస్తుందన్న సందేహం మీకు కలిగినప్పుడల్లా, నేను చెప్పినట్టు మిమ్మల్ని మీరిలా పరీక్షించుకోండి. మీరు ఇదివరకు చూసిన ఒక నిరుపేద వ్యక్తి (స్త్రీ/పురుషుడు) ముఖాన్ని గుర్తుకు తెచ్చుకోండి. మీ ఆలోచన ఆ వ్యక్తికి ఏదైనా ప్రయోజనాన్ని కలిగిస్తుందా? దాని వల్ల ఆ వ్యక్తి ఏదైనా లభిస్తుందా? ఆ వ్యక్తి తన జీవితం మీద పూర్తి సాధికారతను సాధించేందుకు మీ ఆలోచన దోహదపడుతుందా? ఒక్కమాటలో చెప్పాలంటే, మీ ఆలోచన ఈ దేశంలో దైహిక, మానసిక శక్తులు కొరవడి ఆకలితో అలమటించే కోట్లాది మందికి స్వరాజ్యాన్ని తెచ్చిపెడుతుందా? 
- మహాత్మాగాంధీ
 

image


అధ్యయనం మనిషికి చుక్కాని వంటిది. ఒక రాజకీయ నేతగా, స్వాతంత్య్ర సాధకునిగా మహాత్మాగాంధీ ఎదగడానికి అధ్యయనం కూడా ఆయనకు ఎంతగానో తోడ్పడింది. గాంధీ మంచి పాఠకుడు. ఆయన సొంత గ్రంథాలయంలో వెయ్యికి పైగా పుస్తకాలుండేవి. ఈ పుస్తకాలన్నింటినీ ఆయన సబర్మతి ఆశ్రమానికి ఇచ్చేశారు.

ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో పాల్గొన్న సత్యాగ్రాహుల ఆస్తులన్నింటినీ 1933లో బ్రిటిష్ వలసపాలకులు జప్తు చేశారు. ఆ సమయంలో గాంధీ మహాత్ముడు సబర్మతి ఆశ్రమాన్ని కూడా స్వచ్ఛందంగా వదులుకుని, అక్కడి తన పుస్తకాల్ని అహమ్మదాబాద్ పురపాలక గ్రంథాలయానికి విరాళంగా ఇచ్చేశారు. ఆయన 27 జూలై 1933న ఒక ఇంటర్వ్యూలో మాట్లాడుతూ తన దగ్గర రమామరి 11,000 పుస్తకాలున్నట్టు చెప్పారు. కిరీటి భావ్సర్, మార్క్ లిండ్లీ, పూర్ణిమా ఉపాధ్యాయ్‌లు మహాత్మాగాంధీ చదివిన పుస్తకాల జాబితాను తయారు చేశారు. వారు కూడా ఆయన చదివిన 4,500 పుస్తకాల్ని మాత్రమే తమ జాబితాలో ఉటంకించగలిగారు. మహాత్మాగాంధీ ఎంతో పరిశీలనాత్మకమైన పుస్తకాల్ని సేకరించారు. చార్లెస్ డార్విన్ రచించిన ‘డిసెంట్ ఆఫ్ మ్యాన్’, బ్రిటిష్ భౌతికశాస్త్రవేత్త, గణిత మేధావి జేమ్స్ జీన్స్ రచించిన ‘మిస్టీరియస్ యూనివర్స్’లను కూడా గాంధీజీ చదివారు. విలియమ్ షేక్స్‌పియర్, జోనాథన్ స్విఫ్ట్‌ల రచనలు కూడా గాంధీకి అభిమాన విషయాలే. అసిరియన్ వ్యంగ్య రచయిత లూషియన్ రచించిన ‘ట్రిప్స్ టు మూన్’ గ్రంథాన్ని కూడా గాంధీ సేకరించారు.

imageఈ గ్రంథం రెండవ శతాబ్ద కాలానికి చెందింది. ఇది ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి సైన్స్ ఫిక్షన్. యంగ్ ఇండియా పత్రికలో 4 సెప్టెంబరు 1924న ఆయన ఈ పుస్తకం గురించి రాశారు కూడా! గాంధీ సేకరించిన పుస్తకాల్లో జోనాథన్ స్విఫ్ట్ రచించిన గలీవర్స్ ట్రావెల్స్, టాల్‌స్టాయ్ రచనలు కూడా ఉన్నాయి. హిందీ, గుజరాతీ, ఆంగ్ల భాషల్లో రచించిన కవిత్వ పుస్తకాల్ని కూడా ఆయన సేకరించారు. ఉమర్ ఖయ్యమ్ రచించిన రుబాయత్‌లకు ఎడ్వర్డ్ ఫిడ్జెరాల్డ్ చేసిన అనువాదం కూడా గాంధీ సేకరించిన పుస్తకాల్లో ఉంది. గాంధీకి చరిత్ర, తత్త్వశాస్త్రాలతో పాటు మతపరమైన అధ్యయనం కూడా అభిమాన విషయమే. ఎడ్వర్ గిబ్బన్స్, థామస్ కార్లయిల్, పతంజలి, భర్తృహరి రచించిన గ్రంథాల్ని కూడా ఆయన అధ్యయనం చేశారు. బుద్ధుని సుత్తానిపాత నుంచి ప్లేటో, బెట్రాండ్ రస్సెల్ వంటి తత్త్వవేత్తల రచనల్ని ఆయన ఆకళింపు చేసుకున్నారు. బైబిల్, ఖురాన్, మహాభారతం, రామాయణం వంటి ఇతిహాస, మతగ్రంథాల అనువాదాల్ని కూడా ఆయన చదివారు. ఇలా అనంతంగా ఆయన చేసిన అధ్యయనం ఆయనలో ఎన్నో కొత్త ప్రశ్నల్ని తట్టి లేపింది. ఆ ప్రశ్నలకు జవాబుల్ని వెదుక్కునే క్రమంలోనే మహాత్మునిగా ఎదిగారు. పుస్తకపఠనం అంటే గాంధీ దృష్టిలో ఒక సాధన వంటిది.

కేవలం ఆనందం కోసమో, లేదా సమాచారం కోసమో పుస్తకాల్ని తిరగేయడం ఆయనకు నచ్చదు. నిరంతరాయంగా చదవడం, రాయడం, అధ్యయనం చేయడమే ఆయన పాటించిన సూత్రం. పుస్తక పఠనం అన్నది ఆయన నిరంతరంగా కోరుకున్న మోక్షసాధనలో ఒక భాగంగా భావించారాయన. థామస్ కార్లయిల్ రచించిన ‘ది ఫ్రెంచ్ రెవల్యూషన్ : ఎ హిస్టరీ ఇన్ 1909’ని చదివినప్పుడు భారతదేశానికి ‘శ్వేతజాతి’ తరహా పాలన, ప్రభుత్వాలు సరిపోవన్న నిర్ణయానికి వచ్చారు గాంధీ. గల్లీవర్స్ ట్రావెల్స్ గురించి చెబుతూ, ‘ఈ పుస్తకం ఆధునిక నాగరికత గురించిన వ్యంగ్యాత్మకమైన, లోతైన అవగాహనను పెంపొందిస్తుంది. మళ్ళీ మళ్ళీ చదవాల్సి గ్రంథమిది’ అని అన్నారాయన. ఇండియన్ ఒపీనియన్ పత్రికలో విలియమ్ సాల్టర్ రచించిన ఎథికల్ రెలిజియన్‌ను అనువదించి ప్రచురించారు. హిందూ మతాన్ని ఒక నైతిక మతంగా తీర్చిదిద్దాలన్న ఆయన ఆశయంలో భాగమే ఈ అనువాదం. ఆయన తనను తాను సనాతన హిందువుగా ప్రకటించుకున్నప్పటికీ, ఆయన విగ్రహారాధనను వ్యతిరేకించే వారు. సత్యాన్నే దైవంగా ఆరాధించే వారు. గాంధీ భగవద్గీతను అనువదించారు, అలాగే ‘ది అపాలజీ ఆఫ్ ప్లేటో’ అనే పుస్తకాన్ని కూడా అనువదించారు. పతంజలి యోగ సూత్రాలను ఆయన 1903లో చదివారు. గాంధీ చదివిన ఎన్నెన్నో పుస్తకాలు ఆయనలో స్వీయపరివర్తనకు బాటలు పరిచాయి.

ఊయలలూగిన చోటు
సత్యం, అహింసలకు మారుపేరైన గాంధీని ఈ తరం కేవలం సినిమాల్లో, న్యూస్‌లో చూసి ఉంటుంది. అయితేimage గుజరాత్‌లోని పోరుబందరుకు వెళ్ళి, అక్కడి కీర్తిమందిరాన్ని ఒక్కసారి దర్శిస్తే మహాత్ముని జీవన ప్రస్థానం కొంతైనా ప్రత్యక్షంగా అర్థం అవుతుంది. ఆ విశిష్ఠమానవుని పుట్టుకకు, జీవితానికి సజీవ సాక్ష్యమే ‘కీర్తిమందిరం’. 

మహాత్మాగాంధీ పుట్టి, పెరిగిన ఇల్లే ఈ కీర్తి మందిరం. ఆ ఇంట్లో మీకు కొన్ని బ్లాక్ అండ్ వైట్ ఫోటోలు కనిపిస్తాయి. ఆ ఫోటోలు బాపూజీ బాల్యానికి, జీవితానికి అద్దం పడతాయి. గుండ్రటి టోపీని, నుదుటి మీద బొట్టు, జాకెట్ మెడ మీద బంగారు గొలుసును ధరించిన ఒక ఏడేళ్ళ బాలుని ఫోటో కనిపిస్తుంది, అది బాపూజీ చిన్ననాటి ఫోటో. ఆ ఇంట్లోనే మరో ఫోటో ఉంది. అది 1833లో గాంధీజీ ముత్తాత హర్జీవన్ రైదాస్ చేతిరాతతో రాసిన ఒక ఇంటి విక్రయ పత్రం తాలూకు ఫోటో. ఆ పత్రం మీద ఎలాంటి స్టాంపులు, ప్రభుత్వ చిహ్నాలు ఉండవు. ఇంట్లో ఒక చోట ఒక స్వస్తిక్ గుర్తు ఉంటుంది. ఆ చోటే మహాత్ముడు 1869లో జన్మించారు. గాంధీ చిన్నపాపాయిగా పారాడిన చోటది. తోరణాలు చిత్రించిన గోడలు, ఇనుప చువ్వల కిటికీలు, చెక్కతో చేసిన మెట్లతో కూడిన అందమైన ఆ మూడంతస్తుల భవనమే భారత స్వాతంత్య్ర రథసారథి బాలునిగా నడయాడిన పుణ్యస్థలి. 

ఆ ఇంటి దాపునే గాంధీజీకి ఒక ఆలయాన్ని నిర్మించారు నాటి పోరుబందరు వాసులు. ప్రముఖ గాంధేయవాది దర్బార్ గోపాల్ దాస్ 1947లో ఈ ఆలయానికి శంకుస్థాపన చేశారు. నజీభాయి మెహతా అనే వ్యాపారి ఆలయ నిర్మాణ వ్యయాన్ని భరించారు. మహాత్ముని మరణానంతరం 1950లో ఈ ఆలయాన్ని సర్దార్ వల్లభాయి పటేల్ చేతుల మీదుగా ప్రారంభించారు. మహాత్ముని జీవితంలో 76 ఏళ్ళ కాలానికి ప్రతీకగా నిలిచిన ఈ భవనం హిందూ, బౌద్ధం, పార్సీ, జైన్, మసీదు, చర్చిలను పోలిన నిర్మాణశైలిని కలిగి ఉంటుంది.


కుటుంబం - వారసులు

దేశంలో అన్నార్తులైన కోట్లాది మందిని తన కుటుంబంగా భావించిన మోహన్‌దాస్ కరమ్ చంద్ గాంధీ కుటుంబం గురించి మనం కొంత తెలుసుకుందామా? 

పుత్లీబాయి: శ్రీమంతులైన వైశ్యుల ఇంట 1839న జన్మించారు పుత్లీబాయి. చిన్నప్పటి నుంచి పూజలు, వ్రతాలే imageలోకంగా పెరిగిందామె. అప్పటికే 3 సార్లు వివాహమై, భార్యలు మరణించిన కరమ్‌చంద్‌కు పుత్లీబాయినిచ్చి వివాహం చేశారు పెద్దలు. ఆమె కన్నా ఆయన పదేళ్ళు పెద్దవాడు. అప్పటికే ఆయనకు ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు. కరమ్‌చంద్ వంశం కూడా ధనికవర్గానికి చెందిందే. పోరుబందరు సంస్థానంలో ఆయన మంత్రి గా పదవీబాధ్యతల్ని నిర్వహంచే వారు. పుత్లీబాయి నలుగు రు పిల్ల లకు జన్మనిచ్చారు. అందరికన్నా చిన్నవాడు, గారాల పట్టి మోహన్ దాస్ కరమ్ చంద్ గాంధీ 2 అక్టోబరు 1869న జన్మించారు. పుత్లీ బాయిది ధృఢమైన వ్యక్తిత్వం. కుటుంబాన్ని కంటికి రెప్పలా కాచు కునే ఆదర్శపత్ని. పిల్లల్ని క్రమశిక్షణతో పెంచారు పుత్లీబాయి. ఎల్ల ప్పుడూ వ్రతాలు, నోములూ అంటూ జీవితంలో చాలా భాగం ఉప వాసాలతో గడిపేవారు. కోయిల కూయకముందు ఆహారాన్ని ముట్ట కూడదన్న నియమాన్ని పాటించే వారు. ఒకసారి చాలా రోజుల వరకు కోకిల పాటే వినబడలేదు. పుత్లీబాయి నిరవధికంగా ఉప వాసం చేశారు. దాంతో తల్లి పరిస్థితి చూసి తల్లడిల్లిన మోహన్‌దాస్ తానే కోకిలలాగా అరిచి, అమ్మ ఉపవాసాన్ని విరమింపజేయాలని భావించారు. ఆలోచన వచ్చిందే తడవుగా ఆయన పెరట్లోకి వెళ్ళి కోకిల లాగా అరిచారు. పిల్లవాడు తనను మోసగిస్తున్నాడని గ్రహిం చిన ఆ తల్లి, ‘నేనేం పాపం చేశాను, నాకు ఇలాంటి అబద్ధాలకోరు కొడుకుగా పుట్టాడు’ అంటూ విలపించింది. మోహన్‌దాస్ అప్పటి నుంచి అబద్ధానికి శాశ్వతంగా దూరంగా ఉంటానని తల్లికి మాట ఇచ్చాడు. ఆ మాటే ఆయనను ‘సత్యమేవ జయతే’ వైపుగా నడిపిం చింది. సత్యసంధత, నిర్మలమైన మనస్సు అన్నవి మానవాళికి దిశా నిర్దేశనం చేస్తాయి. అలాంటి దిశానిర్దేశనం చేసిన మహాత్మునికి మార్గదర్శి పుత్లీబాయి. 

కరమ్‌చంద్ ఉత్తమ్‌చంద్ గాంధీ: మహాత్ముని తండ్రి కరమ్‌చంద్ ఉత్తమ్‌చంద్ గాంధీ పోరుబందరు, రాజ్‌కోట్, వంకానెర్image సంస్థానాల్లో దివాన్‌గా పనిచేశారు. ఆ ప్రాంతంలో ఆయన ప్రముఖ రాజకీయవాది గా కూడా గణుతికెక్కాడు. గాంధీ కుటుంబం ఝునాగఢ్ సంస్థానానికి చెందిన కుతియానా గ్రామానికి చెందింది. గాంధీ వంశానికి చెందిన లాల్జీగాంధీ పోరుబందరుకు వలస వచ్చారు. ఆయన సంస్ధానాధీశుల దగ్గర ఉన్నత ఉద్యోగబాధ్యతల్ని నిర్వర్తించారు. తదనంతరం ఆ వంశీకులంతా సంస్థానాల్లోనే ఉన్నత పదవుల్ని అలంకరించారు. కరమ్‌చంద్ పెద్దగా చదువుకోలేదు. కానీ ఆయన పరిజ్ఞానం, అనుభవం కరమ్‌చంద్‌ను మేటి కార్యనిర్వాహకు నిగా తీర్చిదిద్దాయి. ఆయన కుమారుడైన ఉత్తమ్‌చంద్ గాంధీ స్థానిక పోరుబందరు పరిపాలకుని దగ్గర న్యాయవాదిగా పని చేశారు. ఆయ న పుత్లీబాయిని వివాహమాడక పునుపు మూడువివాహాలు చేసుకు న్నారు. కానీ ఆ ముగ్గురు భార్యలు మరణించడంతో పుత్లీబాయిని వివాహమాడారు. ఆయన 1885లో ఫిస్టులా వ్యాధి సోకి మరణించారు. 

హరిలాల్ గాంధీ: మహాత్మాగాంధీ పెద్ద కుమారుడు హరిలాల్ మోహన్‌దాస్ గాంధీ 23 ఆగస్టు 1888న జన్మించారు. imageఆయనకు మణిలాల్ గాంధీ, రామ్‌దాస్ గాంధీ, దేవదాస్ గాంధీ తమ్ముళ్ళు. మహాత్మాగాంధీ ఉన్నత విద్య కోసం ఇంగ్లాండ్‌కు వెళ్ళడానికి ముందు హరిలాల్ జన్మించారు. ఆయన పెరిగి పెద్దవాడైన తరువాత తాను కూడా ఇంగ్లండ్‌కు వెళ్ళి బారిస్టరు చదువు చదువుతానని కోరాడు. కానీ పాశ్చాత్య విద్య వల్ల బ్రిటీషు వారికి వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న స్వాతంత్రోద్యమానికి ఎలాంటి ప్రయోజనమూ ఉండదంటూ మహాత్మాగాంధీ కుమారుని కోరికను తిరస్కరించారు. కానీ తండ్రి నిర్ణయాన్ని కాదని హరిలాల్ 1911లో కుటుంబంతో అన్ని సంబంధాల్ని తెగద్రెంపులు చేసుకున్నారు. గులాబ్ గాంధీని వివాహం చేసుకున్న తరువాత వారికి ఐదుగురు సంతానం కలిగారు. రాణి, మను అనే ఇద్దరు కుమార్తెలు, కాంతిలాల్, రసిక్ లాల్, శాంతిలాల్ అనే ముగ్గురు కుమారులు కలిగారు. వీరిలో రసిక్ లాల్, శాంతిలాల్‌లు చిన్నవయసులో కన్నుమూశారు. హరిలాల్‌కు ఏడుగురు మనుమలు, మనుమరాండ్రు ఉన్నారు. తన భార్య ఫ్లూ జ్వరంతో కన్నుమూసిన తరువాత హరిలాల్ కుటుంబంతో సంబం దాల్ని వదిలేసుకున్నారు. మహాత్ముని అంత్యక్రియలో సమయంలోనే హరిలాల్ కనిపించారు. అప్పుడు అక్కడ ఉన్న వారెవరూ ఆయన్ను గుర్తు పట్టలేదు. తండ్రి హత్యానంతరం ఆయన క్షయవ్యాధితో 18 జూన్ 1948లో బొంబాయిలోని ఒక మునిసిపల్ ఆసుపత్రిలో కన్ను మూశారు. అయితే ఆయన మే, 1936లో ఇస్లాం మతాన్ని స్వీకరిం చి, తన పేరును అబ్దుల్లా గాంధీగా మార్చుకున్నారు. తరువాత తల్లి కస్తూరీబాయి కోరిక మీద ఆయన ఆర్యసమాజ్ ద్వారా మళ్ళీ హిందూమతాన్ని స్వీకరించి, హరిలాల్‌గా మారారు. హరిలాల్‌ను ఉద్దేశించిన ఒక ఉత్తరంలో గాంధీజీ ఆయనను తాగుబోతని, వ్యభి చారి అని దూషించారు. హరిలాల్ దుర్వ్యసనాలతో పోరాడడం తనకు స్వాతంత్య్రం కోసం పోరాడడం కన్నా కష్టతరమైందని మహాత్ముడు చెప్పేవారు. ఈ తండ్రీకొడుకుల మధ్య బీటలు వారిన సంబంధాల్ని కేంద్రంగా చేసుకుని 3 ఆగస్టు 2007లో ‘గాంధీ, మై ఫాదర్’ అనే చలనచిత్రాన్ని బాలీవుడ్ హీరో అనిల్ కపూర్ నిర్మించారు. ఇందులో హరిలాల్ పాత్రను అక్షయ్‌ఖన్నా పోషించారు. 

మణిలాల్‌గాంధీ: మణిలాల్ మోహన్‌దాస్ గాంధీ కస్తూరి బా, గాంధీజీలకు పుట్టిన రెండవ సంతానం. ఆయన 28image అక్టోబరు 1892న జన్మించారు. దర్బన్‌కు సమీపంలో ఉన్న ఫీనిక్స్ ఆశ్రమంలో పని చేసే నిమిత్తం ఆయన తొలిసారిగా 1897లో దక్షిణాఫ్రికాకు వెళ్ళారు. ఆ ఆశ్రమంలో ఇండియన్ ఒపీనియన్ అనే ఆంగ్లపత్రికలో పని చేశారు. మణిలాల్ 1920 నాటికి ఆ పత్రిక సంపాదకత్వ బాధ్యతల్ని చేపట్టారు. దక్షిణాఫ్రికాలోని వలస ప్రభుత్వం సాగిస్తున్న హక్కుల ఉల్లంఘనను ప్రశ్నించి ఆయన కూడా తన తండ్రిలాగానే పలుసార్లు జైలుకు వెళ్ళారు. మణిలాల్ 1956లో మరణించేంత వరకు ఆ పత్రికకు సంపాదకునిగా పనిచేశారు. 

రాజ్‌మోహన్ గాంధీ: మహాత్ముని రెండవ కుమారుడైన దేవదాస్ గాంధీ హిందూస్థాన్‌టైమ్స్ పత్రికకు మేనేజింగ్ ఎడిటర్‌గా పనిచేశారు. ఆయన కుమారుడు రాజ్‌మోహన్ గాంధీ ఢిల్లీలోని సెయింట్ స్టీఫెన్స్ కళాశాలలో చదువుకున్నారు. ఆయన తల్లి భారతదేశ ద్వితీయ గవర్నర్ జనరల్ సి. రాజగోపాలాచారి కుమార్తె. రాజ్‌మోహన్ గాంధీ 1956 నుంచి అవినీతి వ్యతిరేక పోరాటంలో అవిశ్రాంతంగా పాల్గొన్నారు. ఎమర్జెన్సీ కాలంలో ఆయన imageపౌరహక్కుల పరిరక్షణ ఉద్యమంలో చురుగ్గా పాల్గొని ‘హిమ్మత్’ అనే పత్రికను నడిపారు. ‘మోహన్‌దాస్ : ఎ ట్రూ స్టోరీ ఆఫ్ ఎ మ్యాన్, హిజ్ పీపుల్ అండ్ యాన్ ఎంపైర్’, ‘ఎ టేల్ ఆఫ్ టు రివోల్ట్స్ : ఇండియా 1857 అండ్ ది అమెరికన్ సివిల్ వార్’ వంటి పుస్తకాల్ని ఆయన రచించారు. ‘రాజాజీ : ఎ లైఫ్, ఎ బయోగ్రఫీ ఆఫ్ చక్రవర్తి రాజగోపాలాచారి ( *878 -1972) అనే పుస్తకానికి రాజ్‌మోహన్ గాంధీకి సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం లభించింది. ఇల్లినాయిస్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఆయన ఆచార్యునిగా వ్యవహరించారు. రాజ్‌మోహన్ గాంధీ 1985 నుంచి 1987 వరకు చెన్నైలోని ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ పత్రికకు సంపాదకునిగా వ్యవహరించారు. రాజ్‌మోహన్ గాంధీకి అంతర్జాతీయ హ్యుమానిటేరియన్ అవార్డుతో పాటు మరెన్నో అంతర్జాతీయ పురస్కారాలు లభించాయి. రాజ్‌మోహన్ గాంధీ 1989లో అమేధీ నుంచి రాజీవ్ గాంధీకి వ్యతిరేకంగా లోక్‌సభకు పోటీ చేసి ఓడిపోయారు. ఆయన 2014లో ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీలో చేరి తూర్పు ఢిల్లీ నియోజక వర్గం నుంచి పోటీ చేసి ఓడిపోయారు.
 
imageలీలా గాంధీ:
అమెరికాలోని బ్రౌన్ విశ్వవిద్యాలయంలో హ్యుమానిటీస్, ఇంగ్లీష్ అధ్యాపకురాలిగా పని చేశారు మహాత్ముని మునిమనుమరాలు లీలా గాంధీ. అహింస, శాఖాహారం వంటి మహాత్ముని సిద్ధాంతాల్ని ప్రచారం చేశారు. కవిత్వంతో పాటు లీలాగాంధీ పలు పుస్తకాల్ని రచించారు.
 
తుషార్ గాంధీ: మహాత్ముని కుమారుడైన మణిలాల్ గాంధీ మనుమడు అరుణ్ మణిలాల్ గాంధీ కుమారుడు తుషార్‌గాంధీ. అరుణ్ మణిలాల్ గాంధీ జర్నలిస్టు. తుషార్‌గాంధీ మార్చి, 2005న దండిసత్యాగ్రహానికి 75 వసంతాలు నిండిన సందర్భాన్ని పురస్కరించుకుని ఆయన దండి సత్యాగ్రహాన్ని నిర్వహించారు. పౌష్ఠికాహార లోపాన్ని తొలగించే దిశగా ఆయన 2007 నుంచి 2012 వరకు సిఐఎస్‌ఆర్‌ఐ-ఐఎస్‌పితో కలిసిimage పలు కార్యక్రమాల్ని నిర్వహించారు. ముంబయిలో పుట్టిపెరిగిన తుషార్‌గాంధీ మహాత్మాగాంధీ ఫౌండేషన్‌ను నడిపారు. ఆయన ఆస్ట్రేలియన్ ఇండియన్ రూరల్ డెవలప్‌మెంట్ ఫౌండేషన్‌కు ఛైర్మన్‌గా వ్యవహరించారు. తుషార్‌గాంధీ 1988లో సోషలిస్టు పార్టీలో చేరినప్పటికీ, 1995లో కాంగ్రెస్‌పార్టీలో చేరారు. 

ఇళాగాంధీ: మహాత్మాగాంధీ మనుమరాలు ఇళాగాంధీ 17 జనవరి 1960న జన్మించారు. ఆమె ఒక శాంతి కార్యకర్త. దక్షిణాఫ్రికా పార్లమెంటు సభ్యురాలుగా ఇళాగాంధీ 1994 నుంచి 2004 వరకు వ్యవహరించారు. తండ్రి మణిలాల్‌తో పాటు ఇళాగాంధీ దక్షిణాఫ్రికా దర్బన్‌లోని ఫీనిక్స్ ప్రాంతంలో పుట్టి పెరిగారు. గాంధీ డెవలప్‌మెంట్ ట్రస్ట్‌ను స్థాపించి గృహహింసకు వ్యతిరేకంగా పోరాడారు. మహాత్ముని ఉప్పుసత్యాగ్రహ కమిటీకి, గాంధీ డెవలప్‌మెంట్ ట్రస్ట్‌కు ఆమె ఛైర్మన్‌గా వ్యవహరించారు. ఇళాగాంధీకి 2002లో కమ్యూనిటీ ఆఫ్ క్రైస్ట్ ఇంటర్నేషనల్ పీస్ అవార్డు, 2007లో పద్మభూషణ్, 2014లో ప్రవాసి భారతీయ సమ్మాన్ వంటి పలు పురస్కారాలు లభించాయి.



తర‘గతి-గమ్యం’

Updated By ManamSat, 09/08/2018 - 05:31

ఈ భూమ్మీద మన ఉనికి ప్రతి క్షణం ‘నేర్చుకోవడానికి’ ఉద్దేశించిందే! జీవితానికి మించిన గురువు లేడు. ఆ గురువుకు కూడా అక్షరాభ్యాసం చేయించేది ‘తరగతి గది’. మనిషి సమాజంతో కలిసి చేసే ప్రయాణానికి తొలి అడుగు కూడా తరగతి గదితోనే మొదలవుతుంది. అలాగే పిల్లవాడు అడిగే ప్రతి ప్రశ్న విలువైందే, అయితే ఆ ప్రశ్నకు వెంటనే జవాబివ్వాలన్న తాపత్రయం ముఖ్యం కాదు, ఆ ప్రశ్న దానికదే ఎంతో విలువైందన్న స్పృహను కలిగి ఉండడమే ప్రధానం. ఆ ప్రశ్నను అర్థం చేసుకోవాలి. ఆ ప్రశ్నను మొగ్గలోనే చిదిమేయకుండా కాపాడుకోవాలి. నేర్చుకోవడమే వేడుకైన ‘బాల్యం’ ఒక నిరంతర అధ్యయనశీలి. ఆ అధ్యయనాన్ని కొనసాగనివ్వాలి. బొమ్మల్ని పగలగొట్టి, తిరిగి అతికిస్తూ జీవితపాఠాల్ని నేర్చుకునే బాల్యానికి తరగతి గది ఒక చుక్కాని. అలాంటి ‘తరగతి’ని గురించిన విశేషాలతో ఇవాల్టి ‘మైత్రి’ మిమ్మల్ని పలకరిస్తోంది. 
 

image


తెలంగాణ చదువులకు కొత్త ఊతం
ఎప్పటికీ కలుసుకోని పట్టాల మీద నడుస్తూ, ఎన్నెన్నో దూరాల్ని అలాగ్గా, చులాగ్గా కలిపేసే రైలు భారతీయుల జీవితంలో ఒక ముఖ్యమైన భాగం. రైలు అనే మాట వినగానే ప్రయాణం గుర్తుకు వస్తుంది. రైలంటే పెద్దలకే కాదు, పిల్లలకి కూడా చాలా ఇష్టం. రైలు ప్రయాణం పిల్లల్లో కూడా కొత్త ఉత్సాహాన్ని రేకెత్తిస్తుందన్నది అందరికీ తెలిసిన విషయమే. ఇదిగో, ఈ విషయాన్ని కనిపెట్టి మరీ ఒక చిత్రకారుడు ఆ బడిపిల్లలకి అపురూపమైన కానుకనిచ్చాడు. ఏకంగా బడినే రైలు బండిగా చిత్రించేశాడు. ఇప్పుడా ఊళ్ళో పిల్లలు బడికి వెళ్ళడం లేదు, ఉత్సాహంగా ‘బండెక్కుతున్నారు’. రంగులు వెలిసి, పగుళ్ళు వారిన గోడలతో నిస్సారంగా ఉసూరుమని పించే ఆ ‘బడి’ ఇప్పుడు ఆ పిల్లల పాలిట ‘చికుబుకు రైలైంది’! అందరికీ ఇప్పుడు ఆ బడి ‘తెలంగాణ ఎక్స్‌ప్రెస్’ అయింది. 

రాజన్న సిరిసిల్ల జిల్లాలోని వీర్నపల్లి మండలంలోని పిల్లలకు రైలంటే ఏమిటో తెలియదు. వాళ్ళు తమ జీవితంలో మొట్టమొదటిసారిగా ఒక రైలును చూశారు. అది కూడా తమ గ్రామంలో, తాము చదువుకుంటున్న బళ్ళోనే వాళ్ళు ఆ రైలును చూశా రు. టీచర్లు కూర్చునే స్టాఫ్ రూమ్‌ను ఇంజన్‌గాను, తరగతి గదుల్ని రైలుబోగీ లుగాను చిత్రించారు స్థానిక చిత్రకారుడు నరోజు చందు. తరగతిగదిలో చదువుకుంటున్న పిల్లలు గది ద్వారం దగ్గర నిలబడితే, అచ్చం రైలు బోగీ ద్వారం దగ్గర నిలబ డినట్టే ఉంటుంది. వాళ్ళు కిటికీల దగ్గర కూర్చుంటే అచ్చం రైలుబోగీలో కూర్చుని ప్రయాణిస్తున్నట్టే ఉంటుంది. బడి వరండా రైల్వేస్టేషన్‌లా ఉంటుంది.

సిరిసిల్ల రాజన్న జిల్లాలోని దాదాపు 15 పాఠశాలల రూపురేఖల్ని తన సృజనాత్మక శక్తితో పూర్తిగా మార్చేశారు నరోజు చంద్రు. తన నియోజక వర్గ మైన ఈ జిల్లాలోని వీరనపల్లిని సందర్శించిన కె.టి.రామారావు జిల్లా లోని పాఠశాలల పరిస్థితిని మెరుగు పరచాలని భావిం చారు. దాంతో అధికారులు వెంటనే పాఠశాలల సుందరీ కరణ పనుల్ని చేపట్టారు. ఈ పనుల్లో భాగంగా వాళ్ళు చందును సంప్రదించారు. సాధారణంగా ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో ఇటీవల విద్యార్థుల సంఖ్య తగ్గుముఖం పడుతుండడం, ఇంగ్లిష్ మీడియం పాఠశాలల పట్ల విద్యార్థులు ఆకర్షితులవుతుండడం వంటి పరిణామాలు చోటు చేసుకుంటున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో విద్యార్థుల సంఖ్యను పెంచాలంటే, పాఠశాలల్ని ఆకర్షణీయంగా తీర్చిదిద్దాల్సిన అవసరం తలెత్తింది. మంత్రి ఆదేశాలతో పాఠశాలల్ని ఆకర్షణీయంగా తీర్చిదిద్దేం దుకు ప్రయత్నాల్ని ప్రారంభించిన అధికారులకు చందు సృజనాత్మకత తోడైంది. ప్రాంతాన్ని బట్టి, ఇతర పరిస్థితుల్ని బట్టి ఏ పాఠశాలను ఏ విధంగా తీర్చిదిద్దితే, ఆశించిన ప్రయోజనాలు సిద్ధిస్తాయన్నది ప్రధానాంశమైంది. ఈ కోణంలో ఆలోచించిన చందు ఒక్కోపాఠశాలను ఒక్కో విలక్షణ మైన రీతిలో తీర్చిదిద్దారు. ఉదాహరణకు ఎల్లారెడ్డిపేట మండలంలోని వెంకటాపురం ప్రాథమిక పాఠశాలను ‘గోల్కండ’ కోటలాగా తీర్చిదిద్దారు. ఇంతవరకు బడికి వెళ్ళా లంటేనే ఉసూరుమనే పిల్లలు ఈ కొత్త ‘తెలంగాణ ఎక్స్‌ప్రెస్’ లోకి వెళ్ళి, కిటికీల దగ్గర కూర్చుని, బయటనున్న వారికి చేతు లూపుతూ ‘టాటా’లు చెబుతున్నారంటే, చందు సృజనాత్మకతతో కూడిన ఈ విలక్షణమైన ప్రయోగం ఎంతటి సత్ఫలితాల్ని ఇచ్చిందో ఇట్టే తెలిసి పోతోంది. ‘ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో విద్యార్థుల సంఖ్య తగ్గుముఖం పడుతున్న నేపథ్యంలో, ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో విద్యార్థుల సంఖ్యను పెంచడానికి నేను ఈ మార్గాన్ని ఎన్నుకున్నాను. ఒక్కో బడిని పెయింట్ చేయడానికి నాకు పదిహేను రోజులు పట్టింది’ అని చెప్పారు చందు. గంభీరరావు మండలం, రాజంపేట, ఎల్లారెడ్డిపేట మండలం, చికోడ్, ముస్తాబాద్ మండ లం, రామన్నపేట, హరిదాస్‌నగర్, పదిరా, నారాయ ణ్‌పూర్, వీరనపల్లిల్లోని పాఠశాలలకు చందు ఇలా తన కుంచె ప్రతిభతో కొత్త రూపాన్నిచ్చారు.  

‘రైలు బొమ్మని వేసిన తరువాత దాదాపు గ్రామంలోని పిల్లలందరూ ఈ బడికి హాజరు కావడం మొదలైంది. బడికి వస్తే, రైలెక్కినట్టుగా ఉందని చాలామంది పిల్లలు నాకు చెప్పారు. రైలును ఇంతవరకు చూడని గ్రామీణులైన ఈ పిల్లలకు రైల్వేస్టేషన్‌ను చూడడం ఒక కొత్త అనుభూతని స్తోంది’ అంటూ చందు వివరించారు. ‘మేము ఒక్కో బడికి రెండు, మూడు లక్షల రూపాయలకంటే ఎక్కువ ఖర్చు పెట్టలేదు. మేము ఆరుగురం ఒక బృందంగా పని చేశాం. బళ్ళని ఇలా తీర్చిదిద్దడం వల్ల పిల్లలకు కూడా కొత్త విషయాల్ని నేర్చుకునే ఆస్కారం ఏర్పడింది’ అని ఆయన అన్నారు. వెంకటాపురం పాఠశాలను గోల్కొండకోటలాగా తీర్చిదిద్దడంతో గ్రామస్తులు కూడా బడిని చూడడానికి వస్తున్నారు. పిల్లల హాజరు కూడా గణనీయంగా పెరిగిందని పాఠశాల హెడ్‌మాస్టర్ పి.దేవయ్య చెప్పారు. వీరనపల్లిలోని ‘తెలంగాణ ఎక్స్‌ప్రెస్’లో పిల్లలు ఇప్పుడు ‘ఛుక్‌ఛుక్ రైలు వస్తోంది..., దూరం దూరం జరగండి’ అని పాడుకుంటూ, బడికి మరింత దగ్గరవుతున్నారు. గ్రామాల్లోని పిల్లలకి చదువు పట్ల ఆసక్తిని కల్పించడానికి చేసిన ఈ ప్రయత్నం సత్ఫలితాన్నిచ్చింది. తెలంగాణలోని మిగతా ప్రభుత్వ పాఠశాలలకు కూడా ఇది స్ఫూర్తిదాయకంగా మారుతోంది.



మేమున్నాం

Updated By ManamSat, 08/25/2018 - 00:46

imageకులాలుగా, మతాలుగా, జాతులుగా, ప్రాంతాలుగా, దేశాలుగా మనం విడివిడిగా విడిపోయిన శకలాలం. కానీ సాటి మనిషికి కష్టమొచ్చిందంటే మాత్రం మనమందరం ఒకే దేహమవుతాం, ఒకే అశ్రునదీప్రవాహమవుతాం, ఒకే గుండెచప్పుడై ప్రతిస్పందిస్తాం. కేరళ కష్టాన్ని ప్రపంచం తన కష్టంగా పలవరిస్తోంది. ఒక రాష్ట్రప్రజల కష్టాన్ని యావద్భారతదేశం తన భుజాలకెత్తుకుని ఓదారుస్తోంది. వరద బీభత్సంతో గాయపడిన కేరళ ప్రజల పట్ల సోషల్ మీడియా సహానుభూతితో స్పందిస్తున్న వైనం బహుదా ప్రశంనీయం. 

కేరళలో అనూహ్యంగా ముంచుకొచ్చిన వరదముప్పు 210 మంది ప్రాణాల్ని బలిగొనడంతో పాటు, దాదాపు పది లక్షల మందిని నిరాశ్ర యుల్ని చేసేసింది. భారత జాతీయ విపత్తు నివారణ బలగాలు పెద్దయెత్తున రక్షణ చర్యల్ని చేపట్టి, దాదాపు పది వేల మందిని సురక్షిత ప్రాంతాలకు చేరవేశాయి. భారతీయ సైన్యం, నావికా దళాలు కూడా ఈ విపత్కర పరిస్థితిలో యుద్ధప్రాతిపదికన రక్షణ, సహాయ చర్యల్లో నిమగ్నమయ్యాయి. అయితే ఇలాంటి విపత్తుల్లో ఇతరుల్ని రక్షించడం భారతీయ సైనికులకు, నావికాదళాలకు కొత్తేమీ కాదు. కానీ వాళ్ళని కూడా ఆశ్చర్యంలో ముంచేసిన ఒక కొత్త అనుభవం మన భారతీయ సైనికులకు, నావికాదళాలకు కేరళ వరదల్లో ఎదురైంది. సైన్యం ఊహించని విధంగా సామాజిక మాధ్యమాల్ని ఆసరా చేసుకుని సాధారణ ప్రజలు వారికి సహాయాన్ని అందించారు. వేలాది మంది భారతీయ పౌరులు తమ స్మార్ట్‌ఫోన్ల సహాయంతో సోషల్ వెబ్‌సైట్స్ ద్వారా కేరళ వరద బాధితుల రక్షణ కోసం సహాయ చర్యల్ని ఉధృతం చేశారు. 

ఇలా సామాజిక మాధ్యమాల ద్వారా ఆపన్న హస్తాన్ని అందించిన వారిలో పేరెన్నికగన్న స్వచ్ఛంద సంస్థలు కూడా imageఉన్నాయి. భారతదేశంలో యాభై సంవత్సరాలుగా సామాజిక సేవల్ని అందిస్తున్న ‘వరల్డ్ విజన్’ సంస్థ తన వెబ్‌సైట్ ద్వారా కేరళ వరద బాధితుల సహాయార్థం విరాళాల్ని ఆహ్వానించింది. ‘‘చాలామంది బాధితులు కట్టుబట్టలతో తమ ఇల్లూవాకి లిని వదిలి వచ్చేశారు. కొంత మంది పరిస్థితి మరీ దారుణంగా ఉంది. అలాంటి వారిని గుర్తించి, వారికి అత్యవసరమైన ఆహారం, బట్టలు, దుప్పట్లు, దోమల నివారణ మందులు, టూత్‌బ్రష్‌లు, పేస్టు, సబ్బులు వంటి వస్తువులతో మేం వారి కోసం ప్రత్యేక కిట్లు రూపొంది స్తున్నాం. విరాళాల్ని ఈ కిట్ల తయారీ కోసం ఉపయోగిస్తాం’ అని వరల్డ్ విజన్ సంస్థ జాతీయ అధ్యక్షుడు చెరి యన్ థామస్ చెప్పారు. ఈ సంస్థతో పాటు మరో నాలుగు స్వచ్ఛంద సంస్థలు కూడా అమెజాన్ డాట్‌ఇన్ ద్వారా విరాళాల్ని ఆహ్వానిస్తున్నాయి. కేరళలో వరదలు బీభత్సం సృష్టిం చిన తొలిరోజు నుంచి ఇలాంటి స్వచ్ఛంద సంస్థలు కార్యక్షేత్రంలో దిగి, సహాయ చర్యల్లో నిమగ్నమయ్యాయి. ఇప్పటి వరకు వరల్డ్ విజన్ పదివేల సహాయ కిట్లు తయారు చేసి, బాధితులకు అందించింది. 

కొందరు సాధారణ పౌరులు కూడా సోషల్ మీడియా ద్వారా తమ స్వంత ఆదాయం నుంచి చేతనైనంత మొత్తాన్ని వరద బాధి తుల సహాయం కోసం వెచ్చిస్తున్నారు. వరదలు పొంచి ఉన్నాయన్న సమాచారం అందగానే కేరళ ప్రభుత్వం అప్రమ త్తమైంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా సాఫ్ట్‌వేర్ నిపుణులు కేరళ ప్రభుత్వ ఐటి శాఖతో కలిసి పని చేయడం ప్రారంభిం చారు. వారు ‘కేరళ రెస్క్యూ డాట్ ఇన్’ వెబ్‌సైట్‌ని రూపొందించారు. రాష్ట్రంలో వరద తాకిడికి గురైన అనేక జిల్లాల్లో ప్రభుత్వ యంత్రాంగంతో కలిసి పని చేయడం కోసం స్వచ్ఛంద కార్యకర్తలు ఈ వెబ్‌సైట్ ద్వారా సంబంధిత అధికారుల్ని సంప్రదించే వీలు కలిగింది. 

imageజాన్ బిన్నీ కరువిల్లా అనే ట్రావెల్ బ్లాగర్ కొచ్చిన్‌లోని ఎర్నాకులంలో రోజుకు 14 గంటలపాటు నిర్విరామంగా పనిచేసే జిల్లా అత్యవసర విభాగంతో సమన్వయం కుదుర్చుకున్నాడు. మొదటగా కరువిల్లా ‘వాట్సాప్’ను ఉపయోగించుకుని సహా య చర్యల్ని ముమ్మరం చేయాలని నిర్ణయించు కున్నాడు. వందలాది మంది సభ్యులతో కూడిన ఐదు వాట్సాప్ గ్రూపుల్లో కరువిల్లా చేరాడు. ఈ గ్రూపులన్నీ కేరళ వరదబాధితుల సహాయ, రక్షణ చర్యల్ని ప్రతి క్షణం పర్యవేక్షిస్తున్నాయి. ఈ గ్రూపుల సభ్యులకు ఆయన తన ఫోన్‌నెంబరును ఇచ్చాడు. పోలీసులు, సైన్యం, నావికాదళాలతో తాను సమ న్వయచర్యల్ని పర్యవేక్షిం చగలనని, ఏదైనా అత్యవసర సమాచారం ఉంటే తనను సంప్రదించాలని కరువిల్లా వాట్సాప్ గ్రూపు సభ్యుల్ని కోరాడు. దాంతో వరదనీటిలో చిక్కుకు పోయిన వాళ్ళు, అత్యవసర వైద్య సహాయం అవసరమైన వాళ్ళు కరువిల్లాకు ఫోన్లు చేయ డం మొదలైంది. రోజుకు మూడు వందల మంది సహాయాన్ని కోరుతూ ఫోన్లు చేసే వారు.  కేరళలోని బార్టన్ హిల్స్‌కు చెందిన ప్రభుత్వ ఇంజనీరింగ్ కళాశా లకు చెందిన విద్యార్థులు ‘ఇన్‌స్పైర్’పేరిట ఒక కేంద్రాన్ని నెలకొల్పారు. కరువిల్లా ఈ కేంద్రంతో కూడా కలిసి పనిచేస్తున్నారు. ఈ విద్యార్థులు 1.5 వోల్ట్ బ్యాటరీలు, కేబుళ్ళ సహాయంతో సెల్‌ఫోన్లని ఛార్జింగ్ చేసే 300 పవర్‌బ్యాంక్స్‌ని నెలకొల్పారు. ‘విద్యుత్ సౌకర్యం లేని చోట ఈ పవర్‌బ్యాంక్స్ నిమిషాల వ్యవధిలో 20 శాతం ఫోన్ ఛార్జింగ్‌ను చేయగలవు. వరదనీటిలో చిక్కుకున్న వారికి బబుల్ రేపర్ కాగితంలో ఈ పవర్ బ్యాంక్స్‌ని హెలికాప్టర్ల ద్వారా పంపిణీ చేస్తారు. దీంతో అత్యవసర సహాయం అవసరమైన బాధితులు సంబం ధిత అధికారులకు ఫోన్ చేసి, సహాయాన్ని పొందే వీలు కలుగుతుంది’ అని కరువిల్లా వివరించారు.
 
మరికొందరు సోషల్ మీడియా ద్వారా వరదల అనం తర పరిణామాల గురించి ప్రజల్లో అవగాహనను పెంచే ప్రయత్నం imageచేశారు. ఆనంద్ అప్పుకుట్టన్ అనే 38 ఏళ్ళ కమ్యూనికేషన్ డిజైనర్ కేరళలోని కొట్టాయంలో జన్మించాడు. ఆయన ఇప్పుడు చెన్నైలో నివసిస్తూ ఇన్‌ఫోగ్రాఫిక్స్, యాప్స్ వంటివి డిజైన్ చేస్తున్నారు. విపత్తు నివారణకు సంబంధించిన నిపుణులు కొందరు ఆనంద్‌ను సంప్రదించి, కేరళ వరద బాధితుల కోసం కొన్ని కరపత్రాల్ని డిజైన్ చేయాలని కోరారు. ‘సహాయం చేయాలంటూ అభ్యర్థించిన వ్యక్తుల్ని నేను వ్యక్తిగతంగా కలవలేదు. కానీ ఆర్థిక సహాయం కాకుండా, నా ప్రతిభతో ఈ విపత్కర సందర్భంలో బాధితులకు ఏదైనా సహాయం చేసి తీరాలన్న నా ఆకాంక్షను వాళ్ళు నెరవేర్చారు’ అని ఆనంద్ చెప్పారు. వెంటనే ‘కేరళ డిజైనర్స్ కొల్లాబరేటివ్స్’ పేరిట ఒక కేంద్రాన్ని నెలకొల్పి, వరదల సమయంలో ఎలాంటి జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలన్న అంశంపై కరపత్రాల్ని రూపొందించారు ఆనంద్. ‘ఒకవేళ మీ కారు వరదనీటిలో చిక్కుకుపోతే, కారులో పాములు, బల్లులు, ఇతర జీవులు ఏవైనా చిక్కుకు పోయాయేమో గమనించాలి. అలా చిక్కుకుని, కారులోనే మరణించిన జంతువుల కళేబరాల్ని మంచినీట బావులకు 24 అడుగుల దూరంలో, నాలుగు అడుగుల లోతు గొయ్యి తీసి పాతిపెట్టాలి. ఇలా చేయడం వల్ల అంటురోగాలు ప్రబలకుండా జాగ్రత్త పడవచ్చు. అలా పాతిపెట్టిన తరువాత దాన్ని సున్నపుపొడితో కప్పాలి...’ వంటి జాగ్రత్తల్ని వివరించే కరపత్రాల్ని ఆనంద రూపొందించాడు.  

మనం మనుషులమైనందుకు నిజంగా గర్వించే సందర్భాలు ఇంత విషాదకరమైనవే కావడం మాత్రం ఒకింత బాధాకరమైన విషయమే! అయినప్పటికీ..., మనం ఇంకా మానుషత్వపు ఆత్మీయతనే శ్వాసిస్తున్నం దుకు గర్విస్తూ, సామాజిక మాధ్యమాల ద్వారా కేరళను ఆదుకొన్న వారికి తలవంచి అభివాదం చేద్దాం. 

మానవీయ స్పర్శ
imageఅతనొక పంజాబీ జర్నలిస్టు, మరొకతను వరదల నుంచి ప్రాణాలతో బయట పడిన వ్యక్తి. ప్రాణాలతో బయట పడిన ఆ అజ్ఞాత వ్యక్తి పేరేమిటో తెలియదు. ఈ జర్నలిస్టు పేరు కూడా మనకు తెలియదు. వాళ్ళిద్దరికీ కూడా ఎదుటి వ్యక్తి పేరేమిటో తెలియదు. పేరు తెలియని బాధితుణ్ణి ఇదిగో ఇలా అక్కున చేర్చుకుని, ఓదార్చి, మరో సురక్షితమైన ప్రాంతానికి చేర్చాడు ఆ జర్నలిస్టు. మానవ త్వాన్ని పరిమళిస్తున్న ఈ ఫోటోను ట్విట్టర్ లో పోస్ట్ చేశారు ఆనంద్ మహీంద్రా. ‘ఇదే నేను గర్వించే నా భారతదేశం. అద్భు తమైన నా దేశం ఇదే...’ అంటూ ఆయన ట్వీట్ చేశారు. ఇంతకీ ఈ ఆనంద్ మహీంద్రా ఎవరో తెలుసా? భారత దేశంలో కార్లతయారీ రంగ దిగ్గజం ‘మహీంద్రా అండ్ మహీంద్రా’ కంపెనీకి ఛైర్మన్. ఆయన పోస్ట్ చేసిన మానవీయ స్పర్శను చాటుతున్న ఈ ఛాయాచిత్రం సోషల్ మీడియాలో అందరి హృదయాల్ని ఆకట్టుకుంది. 

‘ఆశ్రయానికి’ సేవ
కేరళను ఆగస్టు 8వ తారీఖు నుంచి ముంచెత్తుతున్న వర్షాలు లక్షలాది మంది ప్రజల్ని నిరాశ్రయుల్ని చేశాయి. సర్వస్వాన్ని నీటి పాలు చేసుకుని, ప్రాణాలు అరచేత పట్టుకుని, దొరికిన చోట తలదాచుకున్నారు ప్రజలు. ఆపదలో చిక్కిన సాటి మనుషుల కోసం కొందరు తమ ఇంటి తలుపుల్ని తెరిచారు. మరికొందరు తమకు చేతనైన సాయం చేశారు. బాధితులు పెద్ద సంఖ్యలో పాఠశాలల వంటి ప్రదేశాల్లో రోజుల తరబడి తలదాచుకున్నారు. వానలు కాస్త తెరిపిన పడిన తరువాత కూలిన తమ ఇళ్ళను వెదుక్కుంటూ వారంతా పునరావాస కేందాల్ని వదిలి తమతమ నివాస ప్రదేశాలకు ప్రయాణమయ్యారు. ఏళ్ళకు ఏళ్ళు శ్రమించి ఇటుక, ఇటుక కూర్చి కట్టుకున్న ఇళ్ళు నేలమట్టమయ్యాయి. బాధితులకు తమ జీవితాల్ని పునఃప్రారంభించడానికి చాలాకాలమే పట్టవచ్చు. కానీ కూనన్‌మావు జిల్లాలోని కొంగొర్‌పిల్లి ప్రభుత్వ పాఠశాలలో ఆశ్రయం పొందిన బాధితులు తమ కృతజ్ఞతను విలక్షణంగా చాటుకున్నారు. ఇళ్ళకు వెనుదిరిగి వెళ్ళేముందు వారంతా తమకు ఆశ్రయమిచ్చిన ఆ పాఠశాలను అద్దంలా శుభ్రపరిచి తమ కృతజ్ఞతను చాటుకున్నారు. ఈ పాఠశాలలోని నాలుగో అంతస్తులో దాదాపు 1200 మంది నాలుగు రోజుల పాటు ఆశ్రయం పొందారు. వాళ్ళు శుభ్రం చేసిన పాఠశాల ఫోటోతో సహా ఈ విలక్షణమైన కృతజ్ఞతను సోషల్ మీడియా ప్రపంచానికి తెలియజెప్పింది. ‘ఈ ప్రదేశం నాకు నాలుగు రోజుల పాటు ఆశ్రమియచ్చింది. అలాంటి చోటును అపరిశుభ్రంగా ఎలా వదిలి వెళ్ళగలం, అందుకే శుభ్రం చేశాం’ అంటూ అక్కడ ఆశ్రయం పొందిన ఒక వ్యక్తి చెప్పిన మాటలు కూడా సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అయ్యాయి. ఆపదలో కూడా ‘కృతజ్ఞత’ మాట మరువని ఈ మలయాళీల్ని మెచ్చుకోకుండా ఉండడం ఎవరికి సాధ్యం?!



మనసుకు ముంజేతి అద్దం..కరచాలనం

Updated By ManamSat, 08/18/2018 - 01:51

imageమనిషి ఎన్ని భాషలు మాట్లాడినా, ఆ భాషలన్నింటికీ మూలం అతని శరీరం పలికించే హావభావాలే! మనిషి మాటను కనిపెట్టడానికి పూర్వమే అతని దేహం సంభాషణను మొదలుపెట్టేసింది. అందుకే మనిషి తాను కనిపెట్టిన భాషతో ఎన్ని మారువేషాలు వేసినా, శరీరం మాత్రం అతని మనసులోని నిజాన్ని పిసరంత కల్తీ లేకుండా బయట పెట్టేస్తుంది. ఆధునిక ప్రపంచం మానవదేహభాషకు ఉన్న ఈ సామర్థ్యాన్ని చక్కగా అర్థం చేసుకుంది. బాడీలాంగ్వేజ్ అన్నది ఇవాళ వ్యక్తిత్వ వికాసంలో ఒక ప్రధాన భాగమైంది. పాశ్చాత్యదేశాల్లో ఉద్యోగాల్లోకి తీసుకునే ముందుగానే ఈ బాడీలాంగ్వేజ్‌ను పరిశీలించి మరీ తమకు కావలసిన అభ్యర్థిని ఎంచుకుంటున్నారు. వ్యక్తులు చెప్పే మాటలు అన్నివేళలా వారి మనోభావాలకు ప్రతీకలు కావన్నది నిజం. ఎదుటివారి మనోభావా ల్ని ఉన్నదున్నట్టుగా చదవగలిగితే, వారి అవసరాలకు అనుగుణంగా ప్రతిస్పందించగలిగితే వారి నుంచి మనం ఆశించిన ప్రయోజనాన్ని పొందడం నల్లేరు మీద నడకే అవుతుంది. సమాజంలో కొత్త వ్యక్తుల్ని కలుసుకోవడం, వారితో సానుకూల సంబంధాల్ని ఏర్పరచుకోవడం అన్నది జీవితాన్ని విజయం వైపుగా నడిపి స్తుందన్నది మనకు తెలిసిన విషయమే. ఎవరైనా కొత్తవ్యక్తిని కలిసినప్పుడు వారిని అభినందిస్తూ, చేయిచాచి ‘కరచాలనం’ చేయ డం ఆధునిక సమాజంలో ఒక ఆనవాయితీ. కానీ కరచాలనం అనేది వ్యక్తుల తొలి కలయికలోనే ఎదుటి వారి మనస్తత్వాన్ని మనకు తెలిసేలా చేస్తుందంటే ఒకింత ఆశ్చర్యంగా ఉంటుంది. ఇప్పుడు దేహభాష వ్యాకరణం ప్రకారం ‘కరచాలనం’లో ఇమిడి ఉండే కొన్ని రహస్యాల గురించి సంక్షిప్తంగా తెలుసుకుందాం. 

చేయి, చేయి కలిపి పరస్పరం అభినందనలు తెలుపుకునే సంప్రదాయానికి మూలాలు ప్రాచీన చరిత్రలోనే ఉన్నాయి. ప్రాచీన తెగల వారు స్నేహపూర్వక వాతావరణంలో కలుసుకున్నపుడు తమ చేతుల్ని ముందుకు చాచి, అరచేతులు కనిపించేలా ప్రదర్శించే వాళ్ళు. తద్వారా తమ వద్ద ఎలాంటి ఆయుధాలు లేవని, తాము ఆయుధాల్ని దాచి పెట్టలేదని పరస్పరం భరోసా ఇచ్చుకునే వాళ్ళన్నమాట. ప్రాచీన రోమన్లు మణికట్టు కింద ఒక చిన్నపాటి కత్తిని దాచి ఉంచుకుని సంచరించే వారు. అందుకే స్వీయరక్షణ కోసం రోమన్లు ఎదుటి వ్యక్తి చేతి మణికట్టును పట్టుకుని ఎలాంటి మారణాయుధం లేదని నిర్ధారించుకునే వారు. ఈ సంప్రదాయమే నేటి ‘కరచాలనానికి’ మాతృక. అయితే పందొమ్మిదో శతాబ్ద కాలానికి కరచాలనానికి అర్థం మారిపోయింది. సమాన స్థాయికి చెందిన ఇద్దరు వ్యక్తుల మధ్య పరస్పర ఒప్పందానికి కరచాలనాన్ని ఒక ప్రతీక భావించడం ప్రారంభమైంది. 

ఎవరు ముందు?
కరచాలనం చేసే ముందు అవతలి వ్యక్తి దానిని స్వీకరించేం దుకు సుముఖంగా ఉన్నాడా, లేడా అన్న విషయాన్ని నిర్థారించుకోవాలి. అవతలి వ్యక్తి కరచాలనానికి చేతిని చాపే వరకు వేచి చూడాలి. ఒకవేళ అతని నుంచి ఎలాంటి ప్రతిస్పం దన లభించక పోతే చిన్నగా తల ఊపడం ద్వారా మాత్రమే అభివందనం చేయాలి. తొలిసారిగా మీరు ఎవరినైనా కలిశారనుకుందాం. మీరిద్దరూ పరస్పరం కరచాలనం ద్వారా అభినందించుకున్నారు. ఆ కరచాలనం మూడు ప్రాథమిక దృక్పథాల్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. ‘ఇతను నాపై ఆధిక్యతను ప్రదర్శిస్తు న్నాడు. నేను చాలా జాగ్రత్తగా ఉండాలి’, ‘ఈ వ్యక్తిపై నేను ఆధిక్యతను ప్రదర్శించవచ్చు. నా కోరిక ను ఇతను నెరవేరుస్తాడు’, ‘ఈ వ్యక్తితో నాకు ఎలాంటి ఇబ్బంది లేదు’... మనకు తెలియకుండానే ఈ ఆలోచనలు ఒకరి నుంచి మరొకరికి పరస్పరం వినిమయం అవుతాయి. ఇద్దరి కలయిక తాలూకు తుది ఫలితాలపై ఈ ఆలోచనలు తక్షణ ఫలితాన్ని చూపుతాయి. మన అరచేతిని కిందికి చూపుతూ కరచాలనం చేయడం ద్వారా ఎదుటి వ్యక్తి మీద మన నియంత్రణను ప్రదర్శించవచ్చు. పురుషులతో కరచాలనం చేయవలసి వచ్చినపుడు స్త్రీలు సుతిమెత్తగా కరచాలనం చేయడం వల్ల ఎదుటి వ్యక్తికి మీ స్త్రీత్వపు చిహ్నాల్ని అతిగా ప్రదర్శించినట్టవుతుంది. వాణిజ్య, ఉద్యోగరంగాల్లో స్త్రీలు బలంగా కరచాలనం చేయడమే మంచిది. ఇలా బలంగా కరచాలనం చేసే స్త్రీలు తమ శక్తిమంతమైన వ్యక్తిత్వాన్ని కరచాలనం ద్వారా ప్రదర్శిస్తారు. 

బలహీనమైన కరచాలనం
అరచేతిని పైకి చూపుతూ కరచాలనం చేయడమన్నది మన వ్యక్తిత్వంలోని బలహీనతను సూచిస్తుంది. ఇలాimage అరచేతిని పైకి చూపుతూ చేతిని అందించడం వల్ల ఎదుటి వ్యక్తిది ‘పైచేయి’ అవడా నికి ఆస్కారం ఏర్పడుతుంది. అయితే ఎదుటి వ్యక్తి అధికారాన్ని మీరు అంగీకరించినప్పుడు ఇలాంటి బలహీనమైన కరచాలనం మేలు చేస్తుంది. అయితే చిత్రకారులు, సర్జన్లు, సంగీతకారులు కూడా ఇలాగే బలహీనమైన కరచాలనాన్నే ఇస్తారు. అంతమాత్రం చేత వాళ్ళను బలహీనులుగా అంచనా వేయకూడదు. వాళ్ళు తమ చేతుల్ని కాపాడుకునేందుకే అరచేతిని పైకి చూపుతూ కరచాలనం చేస్తారు. ఇలాంటి వ్యక్తుల విషయంలో వారి కరచాలనంతోపాటు, వారి ముఖ కవళికల్ని కూడా చదవాలి. అప్పుడు అవతలి వ్యక్తి మనస్తత్వాన్ని కొంతమేరకైనా అర్థం చేసుకోవడానికి వీలవు తుంది. 

సమానత్వం
తామే అధికులమని భావించే ఇద్దరు వ్యక్తులు పరస్పరం కరచాలనం చేసుకుంటే, అక్కడ అధికారం కోసం సంఘర్షణ తలెత్తుంది. ఇద్దరూ ఎవరికి వారే అవతలి వ్యక్తి అరచేతిని లొంగుబాటును సూచించేలా పైకి తిప్పడానికి ప్రయత్నిస్తారు. తత్ఫలితంగా ఇద్దరి చేతులూ సమాంతరంగా కలుస్తాయి. అది వారి మధ్య సమానత్వానికి, పరస్పర గౌరవానికి చిహ్నంగా మారుతుంది. 

సామరస్యాన్ని సాధించడమెలా?
కరచాలనం ద్వారా సామరస్యాన్ని సాధించాల నుకుంటే ప్రధానంగా రెండు విషయాలపై దృష్టిని నిలపాలి. తొలుత మీ అరచేయి, ఎదుటి వ్యక్తి అరచేతికి సమాంతరంగా ఉండేలా చూసుకోండి. మీ ఇద్దరిలో ఏ ఒక్కరూ అధికులుగా కానీ, అథములుగా కానీ కాకుండా పరస్పరం సమానులుగా ఉండేందుకు ఇది తోడ్పడుతుంది. ఎదుటి వ్యక్తి మీ చేతిని ఎంత బలాన్ని ఉపయోగించి నొక్కుతున్నాడో గమనించి, అంతే బలాన్ని ఉపయోగిస్తూ ప్రతిస్పందించండి. 

డబుల్ హ్యాండర్
imageప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆదరణ పొందిన సంకేతమిది. నేరుగా కళ్ళలోకి చూస్తూ, ఆత్మీయంగా నవ్వుతూ ఎదుటి వారి పేరును ఉచ్ఛరిస్తూ, వారి ఆరోగ్యాన్ని గురించి వాకబు చేస్తూ మీ రెండు చేతులను ఉపయోగించి కరచాలనం చేయడమన్నది మంచి ఫలితాన్నిస్తుంది. కరచాలనానికి తొలుత ఉద్యుక్తుడైన వ్యక్తి ఈ డబుల్ హ్యాండర్ ద్వారా మరింత ఎక్కువగా ఎదుటి వారితో భౌతిక సంబంధాన్ని పెంచుకుంటారు. దీనివల్ల అతను కరచాలనాన్ని స్వీకరించే వ్యక్తి మీద నియంత్రణను సాధిస్తూ అతని కుడిచేతిని అదుపులోకి తీసుకుంటాడు. డబుల్ హ్యాండర్‌ను ఉపయోగించే వ్యక్తి తాను మరింత నమ్మదగిన నిజాయి తీపరుడినన్న భావనను కలిగిస్తాడు. అయితే అప్పుడే తొలిసారిగా కలుసుకున్న వ్యక్తుల మీద డబుల్ హ్యాండర్‌ను ప్రయోగిస్తే, వాళ్ళు మీ ఉద్దేశాలను శంకించే ప్రమా దముంది. డబుల్‌హ్యాండర్ అనే కరచాలనం కౌగిలికి సంక్షిప్తరూపం. పటిష్టమైన ఆత్మీయానురాగాలున్న సందర్భంలోనే డబుల్‌హ్యాండర్‌ను వాడడం మంచిది. 

కరచాలనమన్నది ఒక పలకరింపు కోసం, ఒక నిష్క్రమణ కోసం, ఒక ఒప్పందం కుదిరినందుకు సంకేతంగా వాడడం కోసం ఉద్దేశితమైంది. కాబట్టి అదెప్పుడూ స్నేహపూర్వకంగా, సానుకూలం గా, ఆత్మీయంగా ఉండేలా చూసుకోండి.





Related News